Schiphol en Blerick

Treinreizigers van Amsterdam naar Rotterdam gaan er in 2008 op achteruit als gevolg van de komst van de hogesnelheidslijn (HSL), tenzij ze de portemonee trekken. Ze kunnen kiezen tussen de waarschijnlijk aanzienlijk duurdere HSL via de korte route langs Schiphol of de omweg via Haarlem. Dat kunnen de planners van de dure Schiphollijn en dit zesbaanse ondergrondse station met een nieuw te openen, rechtstreekse lijn naar Utrecht nooit hebben bedoeld.

Er is een belangrijke oorzaak aan te wijzen van deze verschraling van de service voor een van de grootste vliegvelden van Europa. De NS is mede-exploitant van zijn directe concurrent op het spoor, de (HSL) Die rijdt wel door van Schiphol naar Rotterdam, al is het minder frequent, voor meer geld en pas na een reservering. Voor de modale reiziger uit Utrecht, Eindhoven of Groningen die Schiphol als doorgangsstation gebruikt of die op het verkeerde tijdstip uit het vliegtuig arriveert, is de HSL geen alternatief. Maar de NS moet de HSL wel vol zien te krijgen en dat is moeilijk omdat Nederland zich aan het eindpunt van de lijn bevindt. Binnenlandse passagiers moeten de tekorten aanvullen. De slechtere service wordt in 2008 ingevoerd zodra de HSL klaar is.

De HSL naar Brussel en Parijs is welkom, maar er is geen enkele reden om reguliere passagiers bij de opening van een nieuwe lijn te tracteren op minder waar voor hun geld. Het is of de autobaan wordt opgeheven na de aanleg van een dure spitsstrook.

Reizigersorganisaties hebben ook gerechtvaardigde vragen gesteld bij de filosofie van vaker overstappen en langzamer rijden in het spoorboekje dat komende december in gaat. Is dat de vrucht van de vooruitgang? Langzamer rijden om het prestatiecontract van de NS te halen? Terwijl Schiphol deels wordt gedegradeerd, worden Akkrum en Blerick gepromoveerd tot intercitystation. De noordelijke provincies komen verder weg te liggen, omdat de reis uit de Randstad tien minuten langer gaat duren met overstappen erbij.

Het kan best zo zijn dat er bij grotere drukte meer zal moeten worden overgestapt, tenzij er meer in het spoor wordt geïnvesteerd. De overheid besteedt aanzienlijk meer woorden dan geld aan het openbaar vervoer, waardoor congestie ontstaat. Een gewone extra lijn via Lelystad naar het noorden is geen overbodige luxe. Uit de ervaring met de HSL blijkt dat een zweeftrein zeker geen soelaas zal brengen voor de gemiddelde reiziger.

De bestaande infrastructuur moet zo goed mogelijk worden benut. Het is wenselijk om de wijziging van de dienstregeling van de NS door onafhankelijke deskundigen te laten toetsen. De NS is een publiek monopolie, dus de politiek dient haar verantwoordelijkheid te nemen. Ten bate van concurrentie kan de Schiphollijn worden uitbesteed aan een andere partij dan de NS, die met de HSL wil concurreren.