Het kwaad kan onschuldig zijn

Elvin Post Foto Jo van den Assen Assen, Jo van den

Weinigen zullen in dit Rembrandtjaar zo'n gruwel bij kunstliefhebbers weten los te maken als Kenny Cazale die Rembrandts enige zeegezicht Christus in de storm op het meer van Galilea losjes uit de lijst snijdt om vervolgens zijn broddelwerk te verdedigen met: “Oké, er is een klein beetje af van de wolken en van het water, maar de boot met Jezus en zijn discipelen erop is nog helemaal intact.'

Cazale is een van de hoofdpersonen uit Vals Beeld, de tweede misdaadroman van Elvin Post. Het is een bij vlagen hilarische roman die speelt in kringen van schilderijendieven. Een waardige opvolger van Groene Vrijdag, Posts debuut dat hem twee jaar geleden tot jongste Gouden Stropwinnaar ooit maakte.

Post voelt zich thuis in de verteltraditie van Elmore Leonard en is zodoende een bloedbroeder van veelgeroemde schrijvers als George Pelecanos en Harlan Coben, die nauwgezette, uitgebreide typering paren aan spitse dialogen. Posts amusante fictie toont dan ook verwantschappen met films en tv-series als The Soprano's, Analyze This en Pulp Fiction. Het is een wereld waarin gevoelloze en vaak domme maffiosi in contact komen met gewetensvolle amateur-boeven.

Het is alleen jammer dat Post zo aan die overladen Amerikaanse traditie vast blijft zitten. Zijn locaties en personages, de belevingswereld en sfeer, alles is Amerikaans. Zelfs terloopse zinnetjes willen nog wel eens doen denken aan slordige vertalingen: “Hij maakte een mentale aantekening' en “het heeft geen herinneringen teruggebracht'. Jammer, of liever gezegd: wat zou het geweldig zijn als Post vergelijkbare boeken elders (bij voorkeur in Nederland) zou weten te situeren.

Vals Beeld sluit aan op Groene Vrijdag. Kunstbarbaar Cazale is namelijk de boodschappenjongen van Leo Roma, in Groene Vrijdag de grote maffiabaas op de achtergrond. In Vals Beeld onderhandelt Cazale met Fish en Bloom, die een Bostons museum beroven in de nacht dat de plaatselijke Red Sox een historische honkbaloverwinning boeken.

Post is als geen ander in staat om bijna zeikerig traag personages uit te diepen. Cazale is een meesterlijke creatie en datzelfde geldt voor de geniale vervalser Elijah Fish en de brutale oplichter Vincent Bloom, wier achtergronden en denkbeelden Post ook zelfverzekerd uitvoerig schetst. Het is puur genot om al lezend die sympathieke, ietwat cartooneske personages tot stand te zien komen. En om de spanning te voelen die aanzwelt terwijl de karakters duidelijker worden, want samen vormen zij de contouren van Murphy's Law.

In het typische Post-universum is er naast goed en kwaad ruimte voor een derde moraal: onschuldig kwaad. En misschien zelfs wel voor een vierde: schuldig goed. Dat valt althans af te leiden uit de maatschappijkritiek die Post door middel van krantenberichten, flarden radio en stukjes televisie uitoefent. Misdaad, zo lijkt Post te willen zeggen, is een van de vele bizarre verschijnselen van het leven. W.F. Hermans constateerde grimmig dat de sturende principes van het menselijke gedrag “moedwil en misverstand' zijn. Elvin Post beaamt dat, maar met een brede grijns.

Elvin Post: Vals Beeld. Anthos, 292 blz., euro 19,95

    • Gert Jan de Vries