'Wij vestigen onze hoop op openbaarheid'

Een speciale commissie uit het Europees Parlement stelt een onderzoek in de geruchten over geheime CIA-activiteiten op Europees grondgebied. Europarlementariër Kathalijne Buitenweg zit er in.

Kathalijne Buitenweg FOTO: Europees Parlement Europees Parlement

Eerder besloot de Raad van Europa, waarin 46 landen, samenwerken ook al tot een onderzoekscommissie. Wordt dat geen dubbel werk? Een gesprek met één van de gisteren benoemde Nederlandse leden van de commissie, GroenLinks Europarlementariër Kathalijne Buitenweg.

Een commissie wegens de vermeende misstanden, of ter meerdere eer en glorie van het Parlement?

“Nee. De commissie is ingesteld wegens oprechte zorg dat er dingen kunnen gebeuren of gebeurd zijn op het grondgebied van de Europese Unie of bij de kandidaat-landen die strijdig zijn met de mensenrechten en dan moeten wij gaan handelen. Er is een aantal geruchten die tot nu toe niet zijn ontkracht door de bevindingen van de Raad van Europa. Als lidstaten zich niet houden aan de mensenrechten dan moeten we als waardengemeenschap onderzoeken of het echt waar is.“

Maar dat zegt de Raad van Europa ook. Dat orgaan heeft de mensenrechten centraal staan.

“Ik vroeg me aanvankelijk ook af of je twee instituties moet hebben. Daarom ben ik naar de Raad toegegaan met de vraag of ons onderzoek zal leiden tot een clash of tot een aanvulling. Men was niet negatief over ons onderzoek. Neem Eurocontrol; zij gaan over de vluchtbewegingen binnen Europa. De Raad van Europa krijgt van hen de gegevens niet los. Maar wij als Parlement controleren de Europese Commissie en die zitten in het bestuur van Eurocontrol. Ook kunnen wij openbare hoorzittingen houden, een mogelijkheid die de Raad niet heeft.“

Wat valt er te verwachten?

Veel moet je verwachten van openbaarheid. De lidstaten hebben allemaal enorm verontwaardigd gereageerd ten aanzien van de Verenigde Staten. Dan is het wel handig als zij vertellen wat ze dan wél wisten. Je kan niet zo'n grote heisa maken ten aanzien van een bondgenoot en vervolgens roepen dat je er niets over wil zeggen.“

Zullen lidstaten medewerken?

“Het probleem is dat ik niet weet wat er gebeurd is. Ik verwacht geen ontdekking van enorme kampementen, dan had dat al wel bekend moeten worden. De aanwezigheid van cellen acht ik niet onwaarschijnlijk. En dan de vluchten. De lidstaten zouden wel ongelooflijk stom zijn als ze niet weten wat er op hun grondgebied gebeurt. Of ze weten wel iets en dan is het erg hypocriet om zo'n opgeblazen brief aan de VS te sturen.“

Roemenië wordt vaak genoemd als land waar de Amerikanen actief zouden zijn geweest. Heeft dat gevolgen voor de toetreding van het land tot de Unie?

“Ik vind dat je in het onderzoek geen onderscheid moet maken tussen lidstaten en kandidaat-leden, maar in de consequenties kan het wel verschillend uitpakken. Voor Roemenië zou het kunnen betekenen dat ze niet mogen toetreden.“

Behoren eventuele sancties tegen de Amerikanen ook nog tot de mogelijkheden?

“Dat hangt af van de ernst van de uitkomst. Het is erg belangrijk dat we kijken naar het handelen van de regeringen van de lidstaten. Als er iets zou uitkomen dat duidt op bijvoorbeeld medewerking van de Nederlandse regering dan moeten ze daar in Nederland verder onderzoek naar doen.“

    • Mark Kranenburg