Twee schilderijen in Denemarken erkend als Rembrandts

Twee schilderijen uit de collectie van het Statens Museum for Kunst in Kopenhagen blijken toegeschreven te kunnen worden aan Rembrandt van Rijn (1606-1669). Het gaat om de werken De Kruisvaarder (1659-1661) en Studie van een oude man in profiel (1630), die tot voor kort gezien werden als kopieën.

Rembrandt van Rijn: “Studie van oude man in profiel', 1630 Statens Museum for Kunst (Kopenhagen Denemarken) Efter konservering sommer 2005 Statens Museum for Kunst

In 2003 begon het Statens Museum een onderzoek naar tien schilderijen die tot 1931 door het leven gingen als Rembrandts, maar in de loop van de twintigste eeuw “ontmaskerd' werden als vervalsingen, gemaakt door onbekende leerlingen van de meester. Gisteren maakte het Statens Museum bekend dat twee van deze tien schilderijen toch echte Rembrandts zijn. Volgens het museum blijkt dit uit zowel kunsthistorisch onderzoek als technische analyses. De schilderijen werden onder meer getest door middel van röntgenonderzoek, infraroodstralen en dendrochronologie (het dateren van hout). Aan het onderzoek werkte een internationaal team van Rembrandt-kenners mee, onder wie de Nederlanders Ernst van de Wetering en Karin Groen van het Rembrandt Research Project en conservator David Bomford van de National Gallery in Londen.

Volgens Jakob Fibiger Andreasen, woordvoerder van het Statens Museum, kwam de ontdekking als een grote verrassing: “We begonnen het onderzoek om meer te weten te komen over de tien schilderijen. Die zijn ons heel dierbaar, ook al zijn ze door leerlingen van Rembrandt geschilderd. Dat er twee echt bleken te zijn, was een droom die uitkwam.“

De Kruisvaarder, een olieverfschilderij van 78 bij 65 centimeter, werd in 1911 in een afgelegen hoek van Kasteel Fredensborg ontdekt door de toenmalige directeur van het Statens Museum, de Rembrandt-kenner Karl Madsen. Al snel werd getwijfeld aan de authenticiteit van het doek, en in 1969 werd het definitief afgeschreven als een werk van Rembrandt. Nu is gebleken dat het werk waarschijnlijk als schets heeft gediend voor het schilderij De ridder met de valk uit het Kunstmuseum in Göteborg. Röntgenonderzoek heeft uitgewezen dat de onderliggende verflaag opgebouwd is op een manier die kenmerkend is voor Rembrandt. De man die wordt afgebeeld is waarschijnlijk de Nederlander Sint Bavo.

Het veel kleinere paneel Studie van een oude man (19 x 16 cm.) werd in 1899 gevonden op een vliering van Kasteel Fredensborg. Al in 1933 ontstond twijfel over het schilderij, dat te ruw geschilderd zou zijn voor een vroege Rembrandt. Het is aan voortschrijdend kunsthistorisch onderzoek te danken dat het werk nu toch weer als Rembrandt wordt gezien, zegt Andreasen: “We weten nu veel meer over Rembrandt dan vijftig jaar geleden. Bijvoorbeeld dat hij ook in het begin van zijn carrière, toen hij nog in Leiden woonde, experimenteerde met brede en gevarieerde kwaststreken.“ Het houten paneel blijkt bovendien zowel wat betreft tijd als plaats aan Rembrandt gelinkt te kunnen worden.

De waarde van de twee Rembrandts is niet bekend. “Wij zijn niet geïnteresseerd in het prijskaartje“, zegt Andreasen, ,,want we zullen ze toch nooit verkopen. Belangrijker is dat we door deze ontdekking deel kunnen uitmaken van een internationaal Rembrandt-netwerk en kunnen samenwerken met de beste experts.“ In Denemarken was tot nu toe slechts één schilderij van Rembrandt te vinden: het Portret van een dame, dat zich in de collectie van museum Nivaagaard bevindt. Dit werk zal samen met de twee “nieuwe' Rembrandts vanaf 4 februari te zien zijn op een tentoonstelling in het Statens Museum.