Onbewezen kracht

Griepremmer Tamiflu schopt het alweer tot Pil van de Week. Het middel werkt niet, zeggen nu strenge beoordelaars.

“We konden geen geloofwaardige gegevens vinden van het effect van Tamiflu op vogelgriep“, schrijven de Australische dr. Tom Jefferson en zijn vijf Italiaanse collega's in een gisteren online gezette publicatie in het Britse medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet .

Toch heeft de EU aangekondigd miljoenen doses van het medicijn in te zullen slaan, in navolging van vele westerse landen.

Het Lancet-artikel laat weer eens zien hoe diep in de harde praktijk de kloof kan zijn tussen evidence based medicine, de uitsluitend op harde feiten gebaseerde geneeskunde, en de dagelijkse praktijk van dokters en overheden die hun patiënten genezing dan wel hoop willen bieden, of hun bevolking willen beschermen.

De auteurs van het Lancet-artikel zijn streng. Het zijn onderzoekers die Cochrane-reviews schrijven. De aanpak van de Cochrane Society houdt in dat onderzoekers alle wetenschappelijke artikelen over een medicijn opsporen en ze beoordelen op hun wetenschappelijke hardheid.

Opvallend genoeg adviseren de onderzoekers dat de nieuwe griepremmers Tamiflu en Relenza “alleen moeten worden gebruikt naast andere volksgezondheidmaatregelen, tijdens een echte epidemie of bij een pandemie.“ Die conclusie is - zo te lezen - uitsluitend gebaseerd op onzekerheid. Het “advies' zal wel een aanpassing zijn aan de maatschappelijke en politieke realiteit.

Met het advies zitten de onderzoekers toch weer op de lijn die de westerse gezondheidsautoriteiten voor ogen hebben met Tamiflu.

Mocht de vogelgriep echt op mensen overslaan, een wereldwijde epidemie veroorzaken, en in Nederland arriveren, dan worden wijken, dorpen of steden waar mensen besmet zijn afgesloten. De scholen gaan dicht, grote bijeenkomsten (concerten, congressen, sportwedstrijden) worden afgelast en uiteindelijk houden ook bedrijven er mee op.

De mensen rondom besmette patiënten krijgen Tamiflu om drie redenen: om de griep niet te krijgen, om zelf beschermd te zijn tegen levensbedreigende complicaties (zoals longontsteking) door het virus. En ook om de verspreiding van het virus tegen te gaan.

Tegengaan van complicaties, ja, dat is bewezen. Dat doet Tamiflu, schrijven de reviewers in The Lancet. Maar verspreiding tegengaan, dat is onbewezen, stellen ze.

Tamiflu is nooit in een wetenschappelijk experiment getest bij mensen die zijn besmet met het H5N1-virus. Dat kan ook helemaal niet, want het is onethisch en geen mens doet aan zo'n experiment mee. Bezwaar is ook dat het H5N1-virus zoals het nu is, eigenlijk nog geen bedreiging voor de mensheid is. Het moet eerst verder muteren tot een virus dat makkelijk mensen besmet. Daar wacht iedereen in spanning op. Maar wat Tamiflu tegen dat virus kan uitrichten, is onbekend. Tamiflu wordt nu wel gebruikt als mensen ziek worden van de vogelgriep. Daarbij ontstaat in ruim 15 procent van de gevallen resistentie tegen het geneesmiddel. En: “Bij de uitbraken in Azië had Tamiflu geen merkbaar effect op de sterfte“, concluderen de onderzoekers.