Arnulf Rainer

Donkere krassen en vegen dansen woest over het grafiekpapier. Met vaart zijn ze neergezet, alsof Arnulf Rainer (Baden, 1929) bezeten is. In zekere zin is dat ook zo. De Oostenrijkse kunstenaar maakte de tekeningen eind jaren zestig onder invloed van mescaline en alcohol. Hij wilde de bezetenheid over zichzelf afroepen, in een poging de gekte op papier te krijgen. In het Gemeentemuseum Den Haag is Rainers werk voor het eerst te zien in combinatie met de collectie die hij verzamelde van zogenaamde Outsider Art of Art Brut - werken die psychiatrische patiënten gemaakt hebben bij wijze van creatieve therapie. Met verzamelen begon hij al in de jaren zestig. Mede door de contacten van zijn vrouw, een Tsjechische psychiater, kocht hij werken van vooral mensen uit Oost-Europa en Klosterneuburg bij Wenen. Zo eenduidig en herkenbaar als het werk van Rainer is, zo divers is zijn collectie outsiders. Er is werk van voor 1945, toen er nog geen psychofarmaceutica werd voorgeschreven die, zo zegt Rainer, het creatieve proces belemmeren. Maar ook werk van nog levende kunstenaars. Zo zijn er fascinerende tekeningen uit 1949 van geheimzinnige en gedetailleerde apparaten van

Arnulf Rainer en Outsider Art t/m 12 maart in het Gemeentemuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Di t/m zo, 11-17u. Louis Soutter: Línnocent, le témoin, le saut, 1930-1940, Gouache op papier, Collectie Arnulf Rainer

Leopold Domenico en spinachtige mensfiguren met groteske koppen in bibberige, vette lijnen van Louis Soutter (1871-1942). De verzameling Outsider Art laat zien hoezeer Rainer zich laat inspireren door een wereld van waanzin. Door het gebruik van hallucinogene middelen gaat Rainer veel verder dan degenen die daadwerkelijk waanzinnig waren of zijn. Dit is het duidelijkst in zijn reeks Faces Farces, waarin hij vertrokken gezichten neerzet die bij aanvallen van psychose zouden horen. De waanwereld van de outsider-kunstenaars is toch een stuk rustiger.

Arnulf Rainer en Outsider Art t/m 12 maart in het Gemeentemuseum Den Haag, Stadhouderslaan 41, Den Haag. Di t/m zo, 11-17u.