Waterconflict Uruguay-Argentinië

Spanningen tussen het grote Argentinië en het kleine Uruguay lopen op. De bouw van twee papierfabrieken langs de grens verhit de gemoederen.

De vestiging van twee reusachtige papierfabrieken in Uruguay leidt tot steeds grotere spanningen met buurland Argentinië. De fabrieken komen aan de oevers van de Uruguay-rivier, de natuurlijke grens tussen beide Zuid-Amerikaanse landen. De Argentijnen houden al wekenlang grensovergangen geblokkeerd omdat ze zeggen te vrezen voor grootschalige milieuvervuiling .

De regering van Uruguay heeft deze week de Argentijnse ambassadeur in Montevideo op het matje geroepen. In een protestnota spreekt ze haar 'diepgaande bezorgdheid' uit over het grensconflict. De Argentijnse blokkade van bruggen over de grensrivier 'belemmert vrij verkeer van goederen en personen en leidt tot grote schade', zegt de Uruguayaanse regering.

Met tienduizenden trekken de rijkere Argentijnen in januari doorgaans naar Uruguay om aan de iets warmere stranden van het kleine buurland vakantie te vieren. Vooral het mondaine Punta del Este is traditioneel een favoriet vakantieoord van Argentijnen. Maar nu worden ze aan de grens opgewacht door landgenoten die met wegblokkades elke doorgang beletten. De Argentijnen zeggen net zo lang actie te voeren totdat de bouw van de papierfabrieken aan de overkant wordt stilgelegd.

In het Uruguyaanse stadje Fray Bentos zijn het Finse bedrijf Botnia en de Spaanse firma Ence twee papierfabrieken aan het bouwen. Met de bouw is een investering van 1,7 miljard dollar gemoeid. Dat is de grootste buitenlandse investering uit de geschiedenis van Uruguay. Het project levert naar verwachting zo'n tweeduizend banen op.

In het Argentijnse stadje Gualeguaychú, tegenover de fabrieken, vrezen ze dat de economische activiteit het milieu grote schade zal bezorgen. Het bestuur van de provincie Entre Ríos heeft de regering van Uruguay onlangs zelfs aangeklaagd bij het Interamerikaans hof voor de rechten van de mens.

Gisteren heeft ook de milieuorganisatie Greenpeace zich met een internationale groep actievoerders aangesloten bij het protest tegen de papierfabrieken. Een tiental actievoerders werd opgepakt door de politie van Uruguay omdat ze het bedrijfsterrein bezet hielden. Volgens de coördinator van Greenpeace in Uruguay, Juan Agustín Fernández, zullen de twee papierfabrieken 'de eerste zijn van een reeks van dit soort bedrijven die zich in deze regio gaan vestigen'. De bedrijven gebruiken volgens Greenpeace verouderde technieken 'die een ramp in de regio zullen veroorzaken'.

Uruguay wil dat Argentinië optreedt tegen wegblokkades. Maar de Argentijnse regering heeft laten weten actievoerders bij hun vreedzame protesten niets in de weg te zullen leggen. Het grensgeschil heeft zelfs de aanvankelijk zeer hartelijke verstandhouding tussen de socialistische presidenten van beide landen - Kirchner in Argentinië en Tabaré Vazquez in Urugay - verstoord. Beide leiders mijden elkaar.

De verwijdering tussen grote broer Argentinië (36 miljoen inwoners) en het kleine Uruguay (3,5 miljoen mensen) is de afgelopen week verder toegenomen. De regering van Uruguay heeft laten weten voorstander te zijn van het sluiten van een vrijhandelsverdrag met de belangrijkste exportpartner de Verenigde Staten. Het land meent dat de financiële belangen in het economische samenwerkingsverband Mercosur (een unie van Brazilië, Paraguay, Argentinië, Uruguay en Chili) niet voldoende worden behartigd.

Zeggen dat je nadrukkelijk economisch wil samenwerken met de Verenigde Staten staat voor met name Argentinië en het aanstaande nieuwe Mercorsurlid Venezuela gelijk aan keihard vloeken in de kerk. Deze landen willen juist meer regionale samenwerking en keren zich tegen het neoliberalisme uit Washington. De vrees bestaat dat de Zuid-Amerikaanse papieroorlog de regionale economische integratie in groot gevaar zal brengen.

    • Marcel Haenen