Straatterreur in Abidjan richt zich tegen VN

De regeringspartij in Ivoorkust zet zich af tegen de VN en doet niet meer mee aan het vredesproces. Met haar straattaal voedt ze de straatterreur die delen van het land al dagen in zijn greep houdt.

Aanhangers van de Ivoriaanse president Laurent Gbagbo zoeken dekking voor de traangasgranaten die vanuit het hoofdkantoor van de VN-missie in Abidjan op jonge demonstranten worden afgevuurd. Young Patriots, young supporters of Ivorian President Laurent Gbagbo, run for cover while UN soldiers shoot at them from the headquarters of the United Nations Operation in Ivory Coast (ONUCI), in front of which they were staging a demonstration, 17 January 2006 in the Sebroko district of Abidjan. Disruption in Abidjan eased today, a day after life in Ivory Coast's main city was brought to a halt by protests against a plan to wind up the current parliament. Some of the barricades that paralysed traffic Monday had been removed, but many shops, offices and schools failed to open. Although private cars and taxis were able to travel around Plateau, the main business and administrative district, buses were not. AFP PHOTO / KAMBOU SIA AFP

Iedereen die de president van Ivoorkust en zijn vrienden in de weg staat, wordt vroeg of laat het mikpunt van woede en valse retoriek. Eerst moesten de rebellen het ontgelden die het noorden van het land bezetten. Daarna kwam de Franse legermacht die het bestand bewaakt, onder vuur. Nu is het de beurt aan de Verenigde Naties, die met een ferme resolutie en zesduizend militairen het land voor verder afglijden proberen te behoeden.

De vredesmacht van de VN is een 'buitenlandse bezettingsmacht' en een symbool van 'internationaal imperialisme' dat onmiddellijk uit de weg moet worden geruimd door onze vrijheidslievende achterban, zei Affi N'Guessan, aanvoerder van het Ivoriaanse Volksfront (FPI), de regeringspartij van president Laurent Gbagbo, gisteren in een opzwepende redevoering. Een gevaarlijke boodschap verpakt in flinterdunne ideologie. In straattaal betekent het: sla er rustig op los als je een VN-er, een VN-auto of een buitenlander ziet.

En passant kondigde N'Guessan ook nog even aan dat de FPI zich terugtrekt uit de overgangsregering die nog geen drie weken geleden aantrad. Na maandenlang moeizaam onderhandelen lijkt Ivoorkust weer terug bij af.

Inwoners van de havenstad Abidjan houden intussen de adem in. De straatterreur die in november 2004 duizenden expats voorgoed het land uit joeg en de economie op de knieën dwong, staat veel mensen nog vers in het geheugen. Een herhaling dreigt. Ondanks een verbod op demonstraties is het centrum sinds drie dagen platgelegd door aanhangers van president Gbagbo. Hier en daar lopen straatjongens die met stokken en stenen automobilisten intimideren.

Op maandag sleepten ze tafeltjes, boomstronken en oude autobanden de weg op om het verkeer te hinderen. Op dinsdag bleven de meeste bewoners uit voorzorg thuis. Er werd alleen grootscheeps gedemonstreerd rond de ambassade van Frankrijk en het hoofdkwartier van de VN-macht, een betonnen bunker aan de lagune. Toen traangas niet hielp, vuurden VN-soldaten waarschuwingsschoten af om de menigte te verjagen. VN-secretaris-generaal Kofi Annan riep vanuit New York op tot een onmiddellijk einde aan het 'georganiseerde geweld' tegen zijn organisatie. Annan zei bovendien dat politieke leiders persoonlijk verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor geweld van hun achterban.

Na de oorlogsverklaring van partijleider N'Guessan gisteravond is Abidjan vanmorgen vergeven van de vaak knullige gemaakte, maar uiterst effectieve barricades. 'Hier met die auto', schreeuwt een jongen met een grote kei in beide handen me toe, een stuk palmboom midden op de weg. 'Als je 'm nu niet geeft, kom ik 'm morgen halen.'

Ook in steden als San Pedro, Guilo en Daloa hebben aanhangers van de president zich tegen de VN gekeerd. Inzet van de protesten tegen de VN-vredesmacht is het parlement. De termijn van de Assemblée Nationale, die gedomineerd wordt door Gbagbo's partij, liep half december geruisloos af. Vorige week verklaarde de regeringspartij dat het parlement blijft zitten tot nieuwe verkiezingen gehouden kunnen worden.

Een groep van internationale bemiddelaars die onder VN-vlag opereert, zei echter dit weekend dat het mandaat van het parlement niet verlengd mag worden. Neo-koloniale bemoeizucht, noemt de ultra-nationalistische achterban van Gbagbo dat.

Achter de retoriek gaat een ander, dieper conflict schuil: een felle machtsstrijd tussen president Gbagbo en de nieuwe premier Charles Banny. Banny werd eind vorig jaar door buitenlandse bemiddelaars benoemd tot premier. Hij wordt uitdrukkelijk gesteund door de VN en heeft volledige zeggenschap over zijn regering. Zijn belangrijkste taak is het organiseren van presidentsverkiezingen dit jaar. In oktober konden geen verkiezingen worden gehouden omdat het noorden van Ivoorkust nog steeds door rebellen wordt bezet. Gbagbo mocht aanblijven, zo bepaalden de VN, mits hij een deel van zijn macht afstond aan de nieuwe premier.

\Met het inzetten van zijn straatjongeren zoekt president Gbagbo nu de confrontatie. 'Dit is een krachtmeting tussen Gbagbo en Banny die levensgevaarlijke consequenties kan hebben', zegt een westerse diplomaat. 'Gbagbo laat zien dat hij zich niets aantrekt van het vredesproces en tot alles bereid is om de baas te blijven.'

Sinds ruim een jaar dreigt de Veiligheidsraad van de VN met sancties als een reisverbod en het bevriezen van buitenlandse banktegoeden tegen Ivorianen die het vredesproces saboteren. Volgens de Franse generaal Henri Bentegeat, die de VN-vredesmacht steunt met vierduizend Franse soldaten, is de tijd aangebroken om dit dreigement nu eindelijk eens uit te voeren.