Een vrouw voor Chili

Op haar website www.michellebachelet.cl somt de nieuwe president van Chili, Michelle Bachelet, in een honderddagenplan haar prioriteiten op. Haar belangrijkste punten zijn werkgelegenheid, sociale zekerheid, onderwijs, volksgezondheid en de positie van de vrouw. Chili heeft zich tot een van de economisch succesvolste landen van Zuid-Amerika ontwikkeld. In 2004 noteerde het een groei van het bruto nationaal product van 5,8 procent. In de periode 1991-1997, na het vertrek van dictator Pinochet, was de groei nog hoger. Een consistent economisch beleid en stijgende exporten hebben het land de afgelopen vijftien jaar veel profijt opgeleverd. Maar de Chileense burgers hebben te weinig van de groei geprofiteerd. Het officiële werkloosheidspercentage bedraagt landelijk 8,5 procent. De werkelijke cijfers liggen lokaal aanzienlijk hoger; daar kan bijvoorbeeld ook een uitbundige koperexport niets aan verhelpen. Terecht heeft Bachelet werkgelegenheid tot topprioriteit verklaard.

Michelle Bachelet erft van haar voorganger Ricardo Lagos een bloeiende economie en een redelijk stabiele democratie; een land dat door zijn groei en potentie steeds vaker de rol van regionaal leider op zich neemt. De militaire coup in 1973, waarbij de democratisch gekozen president Salvador Allende om het leven kwam, is nog niet vergeten. Hetzelfde geldt voor de jaren onder Augusto Pinochet. Chili's nieuwe president is door deze periode gevormd. Haar vader, een generaal, was aanhanger van Allende en werd om die reden vermoord. Zijzelf werd eerst gevangengezet en vluchtte later naar het buitenland. Chilenen van een bepaalde leeftijd zijn slachtoffer of beul of iets daartussenin. Het laat niemand onberoerd.

In een werelddeel waarin machismo nog telt, mag het feit opmerkelijk heten dat een vrouw als president is gekozen. Bachelet is de tweede vrouw op die post in Zuid-Amerika en de eerste die rechtstreeks door het volk werd gekozen. Haar voorganger had gelijk toen hij opmerkte dat dit tot een omwenteling kan leiden in de traditioneel ingestelde Zuid-Amerikaanse cultuur. Bachelets privé-omstandigheid van alleenstaande, gescheiden moeder die niet in god gelooft, is bijzonder in het katholieke Chili - hoewel de kerk sinds de dictatuur aan gezag inboette. Het electoraat heeft er geen aanstoot aan genomen. Ze kwam met een degelijk verkiezingsprogram geloofwaardig over en overtuigde meer dan haar stembusconcurrent, een zakenman die weinig oog had voor de noden van de doorsnee Chileen.

Michelle Bachelet is sociaal-democrate. Ze geeft leiding aan een centrum-linkse regering. De verkiezingsuitslag zet de linkse trend voort in Zuid-Amerika, dat op een paar landen na geregeerd wordt door socialisten. De omstandigheden zijn per land zo verschillend als de presidenten. Elke staat zoekt specifieke oplossingen voor nationale problemen. Maar de 'verlinksing' zegt toch wel iets. Het volk roert zich. Het weet zich tekortgedaan en wil delen in de economische groei. Het is de corruptie zat en verwacht kennelijk meer van de socialisten dan van hun opponenten. Dit politieke krediet schept verplichtingen; economisch en rechtsstatelijk. De bananenrepublieken van weleer hebben grotendeels plaatsgemaakt voor democratieën. De verwachtingen hierover mogen niet worden beschaamd.