'Als het niet gevaarlijk was, zouden er geen militairen heen hoeven'

Synergie tussen de twee militaire operaties in Afghanistan is van groot belang voor de VS. Diplomaat Volker legde dat gisteren aan Kamerleden uit.

Twee Amerikaanse legerplaatsen in de Afghaanse provincie Uruzgan worden niet overgenomen door Nederlanders en andere NAVO-landen. Wat gaat daarmee gebeuren, als de missie ISAF3 begint?

'Daar blijven de VS-eenheden', zegt de Amerikaanse diplomaat Kurt Volker. Hij is op missie in Den Haag in verband met het proces van parlementaire instemming voor de uitzending van ongeveer 1.200 Nederlandse militairen naar Uruzgan. 'We zijn op zoek naar landen die op den duur ook deze twee andere legerplaatsen zouden willen bemannen, in het kader van ISAF.' Voor het moment evenwel gaat in dit noordelijke deel van Uruzgan de operatie Enduring Freedom onverdroten door, blijkt uit Volkers woorden: 'Enduring Freedom kent geen geografische beperkingen. Zoals u weet zijn de VS sterk vóór synergie tussen deze twee operaties in Afghanistan'.

Een strikte scheiding tussen de vechtmissie Enduring Freedom (OEF) en ISAF is de wens van meerdere politieke partijen in de Tweede Kamer, waaronder de PvdA. De steun van de grootste oppositiepartij is vrij essentieel, omdat alleen deze partij de kabinetsplannen aan brede steun kan helpen.

Volker, tweede man van het 'Bureau of European and Eurasian Affairs' van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, is in verband daarmee in Den Haag. Hij sprak gisteren met ambtenaren op het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken, en dineerde met Kamerleden als Bert Bakker (D66). Tussendoor staat Volker de pers te woord.

'Consultaties', zegt de hoge Amerikaanse diplomaat, hebben hem naar Den Haag gebracht. Maar hij wil geen enkele druk uitoefenen, zegt hij: 'In Nederland voltrekt zich nu een parlementair proces, dat wij volledig respecteren. Ik begrijp dat uw parlement voor moeilijke keuzes staat.'

Met afkeuring laat hij zich uit over recente uitlatingen van Paul Bremer, voormalig VS-ambassadeur in Den Haag, en voormalig verantwoordelijke van de operaties in Irak, die zinspeelde op Amerikaanse economische sancties tegen Nederland, mocht dat niet meedoen in Uruzgan. 'Bremer heeft deze uitspraken gedaan in een interview waarmee hij zijn boek wilde promoten. Maar Bremer is inmiddels niets méér dan een ambteloos burger.'

Zeker, het is bloedgevaarlijk in Uruzgan. 'Als het daar niet gevaarlijk was, dan was het ook niet noodzakelijk om er militairen heen te zenden.' Maar is het gebied dan wel rijp voor een operatie, gericht op civiele- en bestuursopbouw, zoals ISAF poogt te zijn? Kun je dan niet beter nog een tijdje doorgaan met de vechtmissie OEF?

Volker: 'Wederopbouw en veiligheid gaan hand in hand. In laatste instantie zijn beide operaties gericht op hetzelfde - daarom hebben beide missies ook de volledige instemming van de Afghaanse regering. En de Afghaanse bevolking heeft, door de grote opkomst bij de verkiezingen, eveneens laten zien onze inspanningen voor de opbouw van een democratie op prijs te stellen.'

Zeker, het land moet worden opgebouwd, maar gezien de praktische omstandigheden kan dat nu eenmaal niet zonder militair het territorium veilig te stellen. OEF en ISAF zijn natuurlijk wel verschillende missies, maar 'vanuit militair oogpunt vormen zij één grote operatie', zegt Volker. 'Maar politiek werkt dat zo niet.' Dat de Nederlandse militairen niet opgewassen zouden zijn tegen de gevaren in Uruzgan, gelooft Volker niet: 'Militaire operaties zonder risico bestaan niet, en de Nederlanders vormen een zeer capabele strijdmacht.'

    • Raymond van den Boogaard