Vikingen in Wieringen

Rovers en moordenaars. Dat was ons beeld van de Vikingen. De vondst van twee grote zilverschatten op Wieringen plaatst de woeste Noormannen in een nieuw daglicht, zegt de Amsterdamse archeoloog Jan Besteman.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OP 19 januari spreekt drs. Jan Besteman van het Amsterdams Archeologisch Centrum over Vikingen in de Lage Landen, in het Stadhuis van Tongeren om 20.00 uur.

De Vikingen als cultuurliefhebbers?

Besteman: ,,Ze hebben gruwelijk huisgehouden, daar wind ik geen doekjes om. Maar vergeet niet dat onze enige informatiebronnen tot voor kort de geschriften waren van kloosterlingen. In die kronieken is steeds de lijdende partij aan het woord, soms zelf ternauwernood aan de dood ontsnapt. Dat vertekent het beeld. Archeologische vondsten ontbraken. Deze Wieringse zilverschatten, tussen 1996 en 2001 opgegraven in hetzelfde weiland op Westerklief, laten voor het eerst zien dat de Vikingen niet alleen langs kwamen om te plunderen. Sommigen hebben zich hier gevestigd en hadden het hier voor het zeggen.'

Wat zochten ze op Wieringen?

,,Het eiland lag ideaal, aan een nieuwe handelsroute via het Almere [de voorganger van Zuiderzee/IJsselmeer] naar de Rijn. Een ondoordringbaar veenmoeras achter het eiland bood rugdekking. In geval van nood kon je zo de zee op. Dit was ook een prima uitvalsbasis voor andere rooftochten.

,,Tussen 800 en 1000, de tijd van Karel de Grote en zijn opvolgers, werden onze kustgebieden herhaaldelijk geplunderd. Daarom gaf de Frankische keizer Lotharius ze in leen aan Rorik, een belangrijke Vikingaanvoerder. In 882 kreeg zijn opvolger Godfried zelfs een onwettige koningsdochter als bruid. Voorwaarde was dat deze Vikingen dan hun rivalen buiten de deur zouden houden en de rust herstellen.'

Lukte dat?

,,Bepaald niet. Rorik zag het kustgebied vooral als wingewest. Wel hebben zijn mannen zich hier blijkbaar gevestigd, want sommigen brachten hun eigen Scandinavische zilver mee. Dat doe je niet als je alleen maar op rooftocht gaat, maar pas als je ergens een vaste basis hebt. Voor een Viking van macht en aanzien waren zware sieraden een statussymbool. En wie rijk is, kan uitdelen en daarmee volgelingen aan zich binden.

,,Op zeker moment is dat Vikingzilver doelbewust in de grond verstopt. Eeuwen later vond een amateur schatgraver het met een metaaldetector terug. Het zat nog geen 20 centimeter diep in een nooit geploegd weiland. Ik kreeg het op mijn bureau, grauw en uitgeslagen als oud lood. Maar toen ik de boeken indook en collega's raadpleegde zagen we al snel dat het om echte Scandinavische sieraden ging: karakteristieke hals- en armringen van in elkaar gedraaide zilverstaven die aan de smallere uiteinden zijn samengesmeed. Een spectaculaire vondst!'

E-mail: dezeweekspreekt@nrc.nl

    • Marion de Boo