Springer: nog één kans

Mag uitgeverij Springer vijf commerciële tv-zenders kopen? Nee, zeggen de instanties die waken over concurrentie in de media.

Dr. Mathias Doepfner, CEO and head of the newspaper division, Axel Springer AG, presents the book, Axel Springer: Neue Blicke Auf Den Verleger, in Berlin, Germany on Tuesday, December 06, 2005. The new book talks about the late publisher Axel Cesar Springer. Photogeapher: Jose Giribas/Bloomberg News M. Döpfner (Foto Bloomberg) Bloomberg News

Een heet gevecht, midden in de winter. Op het spel staan de reputatie van een jonge Duitse uitgever, de winstmarges van een Amerikaanse mediatycoon, de geloofwaardigheid van de Duitse mededingings-autoriteit én de herverkaveling van het Duitse medialandschap. Kan uitgeverij Axel Springer AG (Bild, Die Welt) in één klap vijf commerciële tv-zenders inlijven, waar onder de grote zenders ProSieben en Sat.1?

Nee, zegt, in eerste lezing, het Bundeskartellamt in Bonn. Springer krijgt in dat geval te veel macht op de Duitse advertentiemarkt. Nee, zegt ook de commissie die de pluriformiteit van het Duitse media-aanbod moet bewaken, de Kek. De overname zou Springer een dominante positie geven in het verspreiden van meningen. Volgens de commissie zou de nieuwe onderneming 42 procent van de Duitse tv-kijkers bereiken. De democratische pijngrens ligt volgens de toezichthouder bij een marktaandeel van 30 procent.

Springer stelt daar tegenover dat het bedrijf moet concurreren met wereldwijd opererende informatiemakelaars als Google en Ebay. Bovendien telt de Kek de oplage van boulevardkrant Bild (3,6 miljoen) en de kijkcijfers van de tv-zenders ten onrechte bij elkaar op, vindt de uitgever. De tv-zenders zelf hebben slechts een marktaandeel van 22 procent.

Het beursgenoteerde Axel Springer AG kwam vorig jaar de overname van de tv-zenders overeen met een groep beleggers rond de Amerikaanse investeerder Haim Saban. De onderneming, ProSiebenSat1 Media AG, is gevestigd in München en afkomstig uit de boedel van de legendarische Duitse mediaondernemer Leo Kirch. Het koninkrijk van Kirch stortte in 2002 in. Saban kocht daarop de tv-zenders voor enkele honderden miljoenen. Nu krijgt hij er van Springer, mogelijk, bijna 2,5 miljard voor.

Springer zou met de overname uitgroeien tot het tweede grote media-imperium in Duitsland. Het grootste mediaconcern, Bertelsmann, is eigenaar van het zendercluster RTL. De Duitse tv-markt valt uiteen in drie delen: publieke omroep, de zenderfamilie rond RTL en het voormalige tv-bedrijf van Kirch, waartoe behalve ProSieben en Sat.1 ook nieuwszender N24 en de zenders Kabel1 en 9live behoren.

Met de overname zou bestuursvoorzitter Mathias Döpfner (43), voorheen onder ander kunstredacteur bij de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) en hoofdredacteur van Die Welt, Europa's grootste krantenconcern een tweede standbeen geven in een ander marktsegment. Springer zoekt al lang naar diversificatie. De legendarische oprichter van de uitgeverij, wijlen Axel Springer, droomde al van eigen tv-zenders.

Döpfner heeft wekenlang geprobeerd de toezichthouders milder te stemmen. Springer bood aan radiozenders en tijdschriften verkopen. Niet genoeg. Springer onderzocht mogelijkheden om de tv-zenders te laten bewaken door een onafhankelijke programmaraad, waarin onder andere kerken en vakbonden zitting zouden hebben. Idee bij nader inzien verworpen. Springer wilde garanderen dat de tv-zenders en boulevardkrant Bild redactioneel gescheiden blijven, opdat een 'Bild-TV' de pluriformiteit niet zou bedreigen. Idee afgewezen.

Springer bood ook aan om de commercieel meest succesvolle zender uit het pakket, het in speelfilms en tv-series gespecialiseerde ProSieben, onmiddellijk door te verkopen. Ook die optie werd verworpen omdat de mededingingsautoriteit er op stond dat Springer bij voorbaat van aanschaf zou afzien. Ook het aanbod van Springer om de zender slechts gedurende één seconde in bezit te hebben, vermocht de toezichthouder niet te vermurwen. Gisteren trok Springer het aanbod om van ProSieben af te zien terug.

De overname is, aldus analisten vanochtend, nu zo goed als uitzichtloos. Er is nog maar één mogelijkheid. De minister van Economische Zaken, Michael Glos (CSU), kan in een ministeriële beschikking de bezwaren van de toezichthouders ter zijde schuiven. De kleine CSU uit Beieren ziet wel iets in die weg, coalitiepartner SPD is vooralsnog zeer gereserveerd. Of Springer zal streven naar een politieke oplossing is nog niet duidelijk. Wel heeft Döpfner inmiddels contact gelegd met politici.

Het financiële risico voor Springer is gering. De transactie met Saban is gesloten op voorwaarde dat de toezichthouders akkoord zouden gaan. Eventuele kosten verbonden met een verbod op overname zijn voor Saban. In het contract staat ook een boeteclausule voor Springer: de transactie, gesloten in augustus, moet binnen zeven maanden rond zijn. Anders moet Springer meer betalen. De conservatieve Döpfner, die te boek staat als een pietluttige maar uiterst succesvolle uitgever met weining vrienden, heeft niet veel tijd meer.