Slimmer vliegen moet Schiphol redden

Er ligt een grote berg rapporten over Schiphol. Onderzoekers en adviseurs denken dat met slimme maatregelen de luchthaven kan groeien zonder vijanden te maken.

Iedereen zou er beter van worden. Dat was de gedachte achter het besluit van het kabinet-Kok, zes jaar geleden, om Schiphol niet te verplaatsen, maar de luchthaven toestemming te geven binnen strenge milieugrenzen te groeien. De nieuwe Polderbaan werd toen nog de 'milieubaan' genoemd, een vijfde baan die zowel de geluidhinder zou reduceren als extra vluchten op Schiphol mogelijk zou maken.

Deze zogenoemde dubbeldoelstelling is slechts gedeeltelijk bereikt. De geluidhinder is gedaald sinds de ingebruikname van de Polderbaan bijna drie jaar geleden. Ook het aantal vluchten is toegenomen. En toch is nog steeds niemand tevreden. Het aantal klachten over geluidhinder is enorm gegroeid, vooral van mensen die in de buurt van de nieuwe Polderbaan wonen.

Ook Schiphol is niet tevreden. De geluidsnormen maken dat Schiphol bij gelijkblijvende groei over een jaar of drie niet meer zal kunnen voldoen aan de vraag van luchtvaartmaatschappijen naar vluchten. Het was voor Schiphol-directeur Gerlach Cerfontaine vorig jaar aanleiding om staatssecretaris Melanie Schultz van Haegen (Verkeer en Waterstaat, VVD) dringend te vragen de milieuregels aan te passen. Zonder dat er één politiek besluit over de de toekomst van Schiphol is gevallen, kondigt Cerfontaine zelfs aan alvast een milieu-effectrapport voor te bereiden.

Bij de ingebruikname van de Polderbaan sprak de politiek af om het Schipholbeleid later te evalueren. Dat moment brak enkele maanden geleden aan. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft de evaluatie groots aangepakt. Het liet acht onderzoeken verrichten naar de effecten van het beleid de afgelopen drie jaar. Er liggen ruim zeshonderd voorstellen voor verbeteringen van particulieren en organisaties. Er is een rapport verschenen van de luchtvaartsector zelf, Werken aan de toekomst. De Raad voor Verkeer en Waterstaat gaf een half jaar geleden een visie op de luchtvaart, Vluchten kan niet meer. Vorige week heeft de Raad nog eens een beoordeling gegeven van alle onderzoeken die het ministerie liet uitvoeren onder de titel Onweer zuivert de lucht. En zondag verscheen een advies Luid, maar duidelijk van de Commissie Deskundigen Vliegtuiggeluid.

De teneur van de deze onderzoeken is dat er geen gigantische operaties hoeven te worden uitgevoerd, zoals verplaatsing van de luchthaven naar een eiland in zee of afschaffing van de geluidsnormen, om toch een betere benutting van de luchthaven te bereiken die recht doet aan de klachten van omwonenden. De voorkeur verdient een mix van maatregelen. Stille vliegtuigen belonen. Minder nachtvluchten. Voorspelbaar vliegen, dat wil zeggen bewoners zekerheid geven over hoeveel lawaai zij maximaal op een bepaald tijdstip kunnen verwachten. Het uitkopen van mensen die last hebben van de herrie. Meer geluidsarme glijvluchten. En niet alleen het lawaai in de directe omgeving aan wettelijke regels binden, maar in een veel groter gebied, van Castricum in het noorden tot Leiden in het zuiden.

Er zijn weinig onderwerpen in de Nederlandse samenleving die de afgelopen decennia in zoveel rapporten en adviezen zijn besproken als Schiphol. Dat Nederland daar nu weer mee doorgaat, heeft alles te maken met een door vrijwel alle onderzoekers gesignaleerd wantrouwen bij zowel bewoners als luchthaven. Kosten noch moeite worden gespaard om dat wantrouwen weg te nemen. Het is immers nog maar ruim drie jaar geleden dat de eerste Commissie Deskundigen Vliegtuiggeluid, onder leiding van hoogleraar akoestiek Guus Berkhout, besloot haar opdracht - om te kijken naar een nieuw normenstelsel - terug te geven. Dit wegens 'voortdurende tegenwerking' van het ministerie, zei Berkhout destijds, en bemoeienis van Schiphol-directeur Cerfontaine. 'De cultuur op het ministerie laat geen open discussie toe. Er heerst een cultuur van voorkoken en toedekken', zei Berkhout in deze krant.

Dat soort kritiek hoort staatssecretaris Schultz van Haegen vanzelfsprekend liever niet meer. Als het kabinet over enkele maanden een besluit neemt over de luchthaven, dan kan niemand beweren dat daaraan geen gedegen onderzoek ten grondslag heeft gelegen.

    • Arjen Schreuder