Wanhoop en drank in Russische liedjes

'In de rots zijn wonden geslagen en er vloeien stenen tranen', zong de Russische zanger Vladimir Vysotski, geboren in 1938 en een kwart eeuw geleden overleden. Het Vlaamse gezelschap Zuidpool wijdt een voorstelling aan deze legendarische zanger, wiens stem meteen doet denken aan Tom Waits. Zuidpool is een theatergroep, de uitvoering speelt zich af in De Brakke Grond, maar echt passen doet Siberië, zoals deze hommage heet, daar niet. Liever had ik de vierkoppige band gezien en vooral beluisterd in een popzaal als Paradiso. Nu zaten de toehoorders er koud en onbewogen bij.

Ten onrechte. De acteurs waren vooral zangers en muzikanten. Koen Van Kaam hield een korte inleiding op zanger en filmster Vysotski, die op 42-jarige leeftijd ten gevolge van alcohol- en drugsgebruik overleed. Hij liet een oeuvre van zeshonderd liederen achter, waarin hij rept over wanhoop, woede jegens autoriteiten, liefde en vergeefse verliefdheid en algehele levenspijn. In de stem van Vysotski zingt de wodka mee.

De muzikanten bedienen zich van zowel elektrische als akoestische gitaren. Afgezien van de korte toelichting komen we niets te weten over Vysotski. Dat is een ernstig gebrek: het optreden van Zuidpool blijft nu in de leegte zweven. Waarom zo autistisch gedacht? In het eerbetoon van acteur Jeroen Willems aan zanger Jacques Brel kreeg je dankzij spel en tekst inzicht in Brels geest. Vysotski blijft ver weg en ongrijpbaar.

Actrice Sofie Decleir doet wel een schitterende gooi naar de rauwheid van Vysotski's stem: soms lijkt ze op een Russische vrouw die de bittere koude van Siberië probeert te weerstaan met zingen en wegglijden in heimwee. Gitarist Jorgen Cassier raakt steeds meer op dreef, en Van Kaam laat de teksten klinken als gedichten.

Vysotski schrijft ergens dat de mensen in Siberië zich niet eens afvragen 'waarvoor en waarom ze leven', want daarvoor zijn ze 'te dom'. Zijn teksten roepen een treurig beeld van drankzucht en eenzaamheid op en doen met Zuidpools slepende gitaarklanken en indringende zang denken aan de toneelstukken van Tsjechov, en aan dat grootse boek over alcoholzucht, Moskou op sterk water van Jerofejev. Volgens een Russische legende ligt de Russische ziel begraven in het hart van Siberië, ergens in de taiga. De zanger Vysotski heeft met zijn poëzie aan deze begraven ziel opnieuw een stem gegeven.

Voorstelling: Siberië door Theater Zuidpool van Jan Bijvoet, Sofie Decleir e.a. Gezien: 13/1 Tournee t/m 29/1. Inl: www.zuidpool.be.