Verbey: prima Klarinetconcert

Het jaar 2006 is niet alleen het jaar van Mozart en Sjostakovitsj, maar ook dat van Theo Verbey, van wie dit jaar vier composities hun wereldpremière krijgen. Het bijzondere van Verbey, zo bleek ook vrijdag uit het interview met hem in het Cultureel Supplement, is de combinatie van belangstelling voor de eigentijdse niet-klassieke muziek en zijn welwillende terugblik op het klassieke verleden.

Voorafgaande aan Verbey's eerste première dit jaar speelde het Rotterdams Philharmonisch Orkest zijn zwoele orkestbewerking van de Pianosonate (1908) van Alban Berg. Het klonk in De Doelen onder de handen van Markus Stenz met een nogal opgelegde klank. Ook in Schumanns Derde symfonie 'Rheinische' mengde de klank soms slecht, wellicht wegens het nieuwe verstelbare podium met veel hoogteverschillen.

Verbey's Clarinet Concerto voor Sjef Douwes, vijfentwintig jaar klarinettist in Rotterdam, heeft wel de driedelige vorm van het Klarinetconcert van Mozart èn een klassieke lange orkestrale inleiding, maar daarmee houden de directe overeenkomsten wel op. Want wat ook goeddeels ontbreekt, is de voor het klassieke concert vereiste wedijver tussen solist en orkest.

In dit steeds aansprekende Clarinet Concerto, een duidelijke verrijking van het repertoire, is de klarinettist vooral een bevoorrechte collega. Hij is de spits die niet al te ver vooruit opereert, altijd in samenspel met zijn mede-musici. Er zijn ook geen cadensen, de solo-passages waarin de solist zijn virtuositeit mag etaleren - en daarmee zijn superioriteit boven de andere musici. Douwes, al te bescheiden, deed ook geen moeite om extra volume te produceren.

Verbey schept wel afstand tussen solist en orkest, in het eerste deel bijvoorbeeld door Douwes veelal lyrisch, donker en virtuoos te laten spelen de tussen strakke, krachtige en hoge akkoorden in het orkest. Dat stevige en sterke eerste deel herinnert, net als het korte slotdeel, nogal eens aan Le sacre du printemps van Stravinsky.

Het zeer aantrekkelijke middendeel is als een fragiele en minimalistische Japanse sfeertekening, waarbij elke noot maximaal telt en het eenzame geroep van de klarinet wordt afgezet tegen de onverbiddelijke slagwerktikjes.

Concert: Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Markus Stenz. Gehoord: 13/1 De Doelen Rotterdam.

    • Kasper Jansen