Stardust heeft bevroren rook vol 'komeetstof'

De capsule van de Amerikaanse komeetverkenner Stardust is gisteren heelhuids op aarde teruggekeerd. Aan boord bevinden zich stofdeeltjes van komeet Wild 2, een ongeveer vijf kilometer grote bal van ijs en gruis die in een baan tussen Mars en Jupiter om de zon draait. Komeet Wild 2 is de vierde komeet die in de ruimte is bestudeerd, maar de eerste waarvan ook materiaal naar de aarde is gebracht. Aangezien kometen uit de beginperiode van het zonnestelsel dateren, kan dat belangrijke informatie opleveren over de processen die tot het ontstaan van de planeten - inclusief de aarde - hebben geleid.

Stardust is een project van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. De verkenner werd op 7 februari 1999 gelanceerd en vloog op 2 januari 2004 op 240 kilometer afstand langs komeet Wild 2. Tijdens deze passage werden 72 opnamen van de komeetkern gemaakt. Het hoofddoel was echter het opvangen van de vaste deeltjes die constant uit de verdampende komeetkern vrijkomen. Zij werden opgevangen met blokken ultraporeus aerogel-materiaal. Aerogel is heel licht schuim (bijgenaamd 'bevroren rook'), waarin de stofjes goed kunnen worden afgeremd en 'gevangen'.

De stofvanger bevond zich tijdens de terugreis naar de aarde in een hermetisch gesloten capsule. Zondagmorgen vroeg werd deze losgekoppeld van het moedervaartuig. Terwijl dit zijn baan om de zon vervolgde (om in principe nog een andere komeet te gaan bezoeken), drong de capsule met een snelheid van 13 kilometer per seconde de aardatmosfeer binnen: de hoogste snelheid ooit bereikt door een terugkerend ruimtevaartuig. Een hitteschild beschermde de capsule en remde hem af.

De 'zachte' landing vond om 11.10 uur Nederlandse tijd plaats in het testgebied van de Amerikaanse luchtmacht in het noorden van Utah. De capsule bleek in een uitstekende staat, een soortelijke landing van de Genesis-capsule (met deeltjes uit de atmosfeer van de zon) resulteerde op 8 september 2004 in een 'harde' landing. De capsule zal in het Johnson Space Center in Houston in een speciale clean room worden geopend. Dan kunnen de astronomen de kostbare buit - naar schatting enkele tienduizenden komeetdeeltjes en ongeveer honderd interstellaire deeltjes, met een totaal gewicht van nog geen gram - bestuderen. De eerste uitkomsten worden pas over een paar maanden verwacht.

    • George Beekman