Sober muziektheater over het leven van Ingrid Jonker

'Hou my vas.' Die woorden van Ingrid Jonker lijken op een smeekbede en Felix Strategier zingt ze met een innigheid die regelrecht ontroert.

Om de tragiek van het versregeltje aan te voelen hoef je Jonkers levensgeschiedenis niet te kennen. Maar wie de televisiedocumentaire over de Zuid-Afrikaanse dichteres gezien heeft, of haar van een biografie voorziene bundel Ik herhaal je heeft gelezen, die heeft wel een pre. Omdat hij dan weet hoe moeilijk het was om Ingrid Jonker vast te houden. Geen man kon het lang. Ze was grillig en onbeheerst, met de wilde manieren van een natuurkind, een kind dat langs De Kaap zwerft en diep de zee in gaat, een kind dat haar onschuld inzet om dingen gedaan te krijgen, totdat het met die onschuld is gedaan.

Het vroege verlies van haar geliefde grootouders en van haar zwakke moeder, de afwijzing door haar vader en veel van haar mannen, de verscheurdheid van haar land en het onmogelijke verlangen naar haar Kaapse kindertijd: dat alles werd haar te veel. In de vroege morgen van 19 juli 1965 spoelde haar lichaam aan op het strand van Drieankerbaai. De 32-jarige Ingrid Jonker had zelfmoord gepleegd. Ze liet een dochtertje achter en een klein maar krachtig oeuvre.

Theatergroep Flint brengt met de voorstelling Korreltjie korreltjie sand een hommage aan dat oeuvre en dat leven, waarbij Strategier, artistiek leider van het in literair muziektheater gespecialiseerde gezelschap, niet alleen zingt maar ook reciteert en speelt. Een toneel ontbreekt. Een decor eveneens - of het zou het theatertje zelf moeten zijn, met openslaande deuren naar een bar die goed is voor een paar melancholieke drinkscènes. Voor de rest kan Flint het af zonder veel gedoe. Het grootste deel van de tijd zit Strategier gewoon op een stoel en laat hij, in een wonderschoon Zuid-Afrikaans, de gedichten spreken.

Hij doet dat samen met twee bijzondere muzikanten. Ernst Reyseger houdt een cello als een gitaar in zijn armen, en wanneer hij niet tokkelt, bepotelt hij de kast of draait hij de cello als een tol in de rondte, wat een zoemend geluid voortbrengt. Zuid-Afrikaan Sean Bergin is een grote man die naast de saxofoon piepkleine instrumenten aan het zingen krijgt. Ukeleles bijvoorbeeld, en piccolo's, en verkreukte accordeons in broekzakformaat. Hij doet aan een arme Afrikaan denken die uit een combinatie van geldgebrek en liefde voor de muziek zelf zijn instrumentjes bouwt. En als hij de samenzang inzet komt er een sonoor gebrom los dat het publiek donker Afrika in zuigt - het deel van Afrika waar de blanke Ingrid Jonker zich toe aangetrokken voelde als tot een verboden boek.

Traditionals en originals vullen Jonkers gedichten aan, en die worden op hun beurt aangevuld door poëzie van André Brink en andere landgenoten met wie ze al dan niet een verhouding had.

In het eerste deel volgt regisseuse Marja Kok Jonkers biografie. Ze spant een boog van natuurverbonden blijheid naar losgeslagen treurnis, en de drie uitvoerenden sluiten daar met hun zelfgemaakte toonzetting naadloos bij aan. Maar na de pauze geeft Kok de musici te veel vrijheid. Uitgebreide jazz-sessies doen dan de spanning verslappen.

Op dat minpunt na is Korreltjie korreltjie sand een heerlijke voorstelling, die meer dan recht doet aan het fenomeen Ingrid Jonker.

Voorstelling: Korreltjie korreltjie sand, door Theatergroep Flint. Gezien: 13/1 De Roode Bioscoop, Amsterdam. Daar t/m 28/1. Inl: 020-6257500 en www.theatergroepflint.nl.

    • Anneriek de Jong