Rapteksten gaan vaak over halfnaakte vrouwen

De grondleggers van hiphop waren zwarte jongeren in New York. Nu bereikt de muziek een groot, gemengd publiek.

Hiphoppers eren hun voorgangers. Zelfs de Amerikaanse megaster Eminem refereert in zijn teksten overvloedig aan zijn grote voorbeeld Dr. Dre. Ook de Nederlanders Lange Frans en Baas B geven er blijk van de hiphopgeschiedenis te kennen. 'Kom uit het land waar hiphop een kind van dertig is', rappen ze in het nummer Het land van.... Erg ver zitten ze er niet naast: hiphop stamt uit medio jaren zeventig.

Hiphop bestaat oorspronkelijk uit vier elementen: rap, de dj, graffiti en breakdance. Tegenwoordig doet lang niet elke rapper aan graffiti en breakdance, maar de muzikale elementen zijn gebleven.

De basis voor de muziekstroming wordt rond 1973 gelegd door de zwarte jeugd in New York. Kool DJ Herc begint met het mixen van platen, waardoor er repeterende stukjes muziek ontstaan. Hij krijgt al snel navolging van dj's als Grandmaster Flash en Afrika Bambaataa. Al snel doet de drumcomputer zijn intrede, waarmee dj's een doorlopend ritme van beats kunnen maken.

De eerste hiphopplaat die doorbreekt bij het grote publiek is Rapper's Delight van The Sugarhill Gang uit 1979. Het aanstekelijke refrein (,,I said a hip hop the hippie the hippie to the hip hip hop, a you don't stop'') zet hiphop op de kaart. In de jaren tachtig scoren Run DMC en de Beastie Boys grote hits door rap met rockgitaren te combineren. Hiphop begint ook bij het blanke publiek door te breken.

Begin jaren negentig is de gangsta-rap in opkomst. Dat is een stroming met rappers die zich beroepen op hun afkomst 'van de straat'. Hun nummers bevatten vaak gewelddadige teksten. Door de populariteit van groepen als Public Enemy wordt hiphop in toenemende mate een middel voor zwarte jongeren om zich te uiten.

Zoals bij alle muziekstromingen scheidt rap zich definitief in een commerciële en een ondergrondse tak. Vanilla Ice en MC Hammer zijn populair bij het grote publiek. Groepen als N.W.A. (Niggas With Attitude) en Gang Starr maken rauwere muziek, die minder scoort in de topveertig maar toch een behoorlijke aanhang krijgt.

In Nederland zijn sinds begin jaren tachtig diverse Engelstalige rappers, zoals Alex & The City Crew en MC Miker G & DJ Sven, met enig commercieel succes actief. De Osdorp Posse, met voorman Def P, begint in 1988 met Nederlandstalige rap, die altijd voornamelijk ondergronds blijft. Hun nummer Moordenaars (,,Ik zat in lijn vijf en m'n lul stond stijf, want naast me zat een lekker wijf'') wordt in 1992 een culthit. De eerste Nederlandstalige raphit in de topveertig staat op naam van de Brabantse rapper Extince: Spraakwater uit 1995.

Als hiphop halverwege de jaren negentig een miljoenenindustrie is geworden, spreken Amerikaanse politici hun bezorgdheid uit over de verheerlijking van seks en geweld in rapteksten. Het geweld wordt in praktijk gebracht als de rappers 2Pac en The Notorious B.I.G. worden vermoord. Het weerhoudt de muziekstroming niet van immense populariteit. Rond de eeuwwisseling kent hiphop in de blanke rapper Eminem een van de grootste sterren van de popmuziek.

Zijn protégé 50 Cent heeft ook veel succes, met teksten over kogels en (half)naakte vrouwen. Net als bijvoorbeeld Snoop Dogg propageert hij de cultuur van 'pimps' (pooiers) en 'hoes' (hoeren).

Vanaf het jaar 2000 raakt hiphop in toenemende mate ingekapseld in de bredere muziekstroming 'urban'. Dat is een verzamelnaam voor allerlei zwarte muziek, met naast hiphop ook arrenbie, reggae, dancehall en de in 2005 populair geworden reggaeton. Het onderscheid tussen deze stromingen vervaagt. Zo nam rapper Jay Z met zijn vriendin, arrenbiester Beyoncé, een nummer op dat hiphop en arrenbie combineert.

Ook bij de fans is die ontwikkeling waarneembaar. Hiphopfans van de 'old school' luisterden zeer monomaan naar hiphop, waar de 'fans nieuwe stijl' een bredere smaak hebben. Onder meer arrenbiezanger Usher en dancehallster Sean Paul profiteren van de populariteit van urban. Zij scoren grote hits en gaan samenwerkingsverbanden met rappers aan.

De Osdorp Posse en Extince zijn de wegbereiders voor een bloeiende hiphop scene in Nederland. Brainpower scoort in 2002 met Dansplaat een nummer-één-hit en Raymzter baart opzien met zijn politieke statement in Kut Marokkanen. In 2004 krijgt de Nederlandse hiphop, ook wel nederhop genoemd, twee commerciële megasterren: Ali B., die een nationaal symbool wordt als 'troetelmarokkaan', en Lange Frans en Baas B. Zij krijgen in 2005 navolging van De Jeugd Van Tegenwoordig.

    • Derk Walters