Grote steden willen daklozen van de straat

Het kabinet wil een einde maken aan het rondzwerven van steeds meer daklozen in de vier grote steden. Zij zullen worden gedwongen om huisvesting en zorg te accepteren. Over zeven jaar moeten daardoor de overlast, verloedering en criminaliteit die ze nu nog veroorzaken, drastisch zijn verminderd.

Dat staat in een 'concept plan van aanpak maatschappelijke opvang', waarover het kabinet vorige week overeenstemming heeft bereikt met de vier grote steden. Bedoeling is dat kabinet en grote steden het plan eind deze maand definitief vaststellen.

Volgens het plan gaat het in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht om ruim twintigduizend 'mensen in een zeer kwetsbare situatie'. Ongeveer de helft van hen zwerft over straat, 'waar zij door hun zwerfgedrag en verloederde staat veelal overlast veroorzaken in de openbare ruimten of criminaliteit plegen'.

Concreet willen kabinet en grote steden voor alle ruim twintigduizend kwetsbare grotestadsbewoners een individueel, 'niet vrijblijvend trajectplan', met daarin afspraken over zorg, wonen en eventueel werken. Zorg wordt alleen geboden als deze zinvol is: 'Geen therapietrajecten als de kans dat ze helpen laag is.' Een 'zo groot mogelijk deel' van de zwervers zal zelfstandig moeten gaan wonen 'in passende, nieuwe woonvormen aan de onderkant van de woonladder'. Anderen worden opgenomen, waarbij geldt dat 'voorzieningen in de sfeer van gebouwen zo doelmatig mogelijk zullen worden gecreëerd en op verantwoordelijke wijze sober worden uitgevoerd'.

De grote meerderheid van de ruim twintigduizend mensen heeft een psychiatrische stoornis. Volgens een schatting van patiëntenverenigingen is meer dan zeventig procent van de zwervers in de (grote) steden schizofreen. Daarnaast zijn zij vaak verslaafd.

De patiëntenverenigingen pleiten al langer voor 'huisjes' voor deze psychiatrische patiënten, bij voorkeur op terreinen van (voormalige) psychiatrische ziekenhuizen, waar deze bouw relatief goedkoop te realiseren valt. Ook ontbreken daar de prikkels en verleidingen uit de grote steden.

Voor het akkoord met de grote steden, waarbij ook staatssecretaris Ross (Volksgezondheid) en minister Pechtold (Grotestedenbeleid) zijn betrokken, heeft minister Zalm (Financiën) voorlopig 170 miljoen euro per jaar uitgetrokken. De 'ambitieuze aanpak' zal bij gebleken succes 'ook naar andere steden [dan de grote vier] worden doorvertaald'.