Geen groot democraat

Op 77-jarige leeftijd is gisteren de emir van Koeweit, sjeik Jaber al-Ahmad al-Sabah, overleden, de 13de heerser van een 245 jaar oude dynastie. Hij kreeg in 2001 een hersenbloeding, waarna zijn gezondheid gestaag verslechterde.

Kuwait's emir Sheikh Jaber al-Ahmad al-Sabah speaks during the visit of Lebanese President Emile Lahoud to Kuwait in Beirut, Lebanon in this April 17, 2000 file photo. Sheikh Jaber al-Ahmad al-Sabah, has died, state television reported on January 15, 2006. The announcement was made in a statement from the royal court carried by the television. REUTERS/Jamal Saidi/Files Foto Reuters REUTERS

Onder zijn 27 jaar durende bewind beleefde het olierijke Koeweit de grootste crisis sinds zijn onafhankelijkheid in 1961, de Iraakse invasie in augustus 1990. De emir vluchtte naar Saoedi-Arabië, waar hij een regering-in-ballingschap leidde. De bevrijding van het emiraat door een grote coalitie onder aanvoering van de Verenigde Staten, werd mede betaald uit het Fonds voor Toekomstige Generaties dat hij had opgezet als financieel vangnet voor de Koeweiti's voor de tijd na de olie.

Sjeik Jaber geldt wel als stichter van het moderne Koeweit, maar stond niet bekend als een groot democraat. Hij ontbond zijn zeer kritische parlement in 1986, en herstelde het, mede onder Amerikaanse druk, pas weer in 1992, een jaar nadat het Iraakse bezettingsleger weer was verdreven. In 1999 ontbond hij het parlement opnieuw, omdat de volksvertegenwoordiging haar grondwettelijke rechten zou misbruiken. De parlementloze periode bleef toen tot twee maanden beperkt.

Koeweit bleef na de bevrijding een van Amerika's beste bondgenoten in de Arabische wereld. Terwijl de meeste Arabische landen althans publiekelijk niets moesten hebben van de invasie van Irak, stelde Koeweit zijn grondgebied beschikbaar als uitvalsbasis voor de Amerikaanse en Britse invasiemacht.

Maar toen was Jaber al ziek, evenals zijn kroonprins en opvolger, sjeik Saad al-Abdulla al-Sabah, en had premier sjeik Sabah al-Ahmad al-Sabah zich tot de facto bestuurder van het emiraat ontwikkeld. Onder diens leiding werd vorig jaar ook het vrouwenkiesrecht ingevoerd, een zaak die sjeik Jaber aan de orde had gesteld maar onmachtig was geweest om door te voeren. De Sabahs staan onder druk om te breken met de traditie om beurtelings vertegenwoordigers van haar twee takken tot emir te verheffen. Anders had sjeik Sabah als emir kunnen worden benoemd.