Gazprom maakt het velen lastig

Naast Oekraïne hebben nog meer afnemers van Russisch gas problemen met hun leverancier Gazprom: ook Bulgarije, Moldavië en Armenië kampen met eisen uit Moskou.

Bulgarije werd begin december verrast door de eis van Gazprom, tot 2010 lopende contracten voor de leverantie van gas voor Bulgarije zelf én de contracten voor het transport van Russisch gas via Bulgarije naar derde landen - Griekenland, Turkije en Macedonië - open te breken. Bulgarije, aldus Gazprom, moet marktprijzen gaan betalen, want nu doet het dat niet: sinds de contracten in 1998 zijn getekend, is de internationale gasprijs meer dan verdrievoudigd.

Bulgarije neemt per jaar 'slechts' 2,8 miljard kubieke meter Russisch gas af, maar is een belangrijk doorvoerland: vorig jaar sluisde het 16 miljard kubieke meter gas door naar zijn buurlanden.

De Bulgaren weigerden categorisch op de eis van Gazprom in te gaan. Minister van Energie Roemen Ovtsjarov merkte op dat Bulgarije in 1998 méér dan de wereldmarktprijs betaalde en dat na 1998 nog heel lang is blijven doen: dat had miljarden gekost. Sinds de gasprijs internationaal is gaan stijgen, is de situatie voor Bulgarije prettiger en voor Gazprom onprettiger geworden, maar, aldus Ovtsjarov, 'men kan niet simpelweg contracten voor de lange termijn openbreken met elke verandering in de marktsituatie, al helemaal niet als de contracten zelf dat verbieden'. Volgens de Bulgaren is de gasprijs voor de gewone Bulgaarse consument - gemiddeld inkomen per maand: 200 dollar - nu al niet meer te betalen. Als Gazprom zijn zin zou krijgen, zou de gasprijs met veertig procent stijgen en zou Bulgarije per jaar 750 miljoen dollar meer kwijt zijn, drie procent van zijn bnp. Inmiddels zijn de Bulgaren bezig zich over alternatieven voor het Russische gas te informeren.

Moldavië krijgt al sinds 1 januari van dit jaar geen gas meer uit Rusland. De Russen draaiden de kraan dicht nadat overleg over de prijs was vastgelopen. Gazprom eist 160 dollar per duizend kubieke meter gas, een verdubbeling van de huidige prijs. Voor Moldavië, het armenhuis van Europa, was de maatregel extra problematisch, omdat een krachtstation in de rebellenregio Transnistrië in november zijn stroomleveranties aan Moldavië had gestaakt na een conflict over de prijs. Sindsdien betrekt Moldavië zijn stroom en nu ook zijn gas uit Oekraïne.

Net als Bulgarije zoekt ook Moldavië naar alternatieven voor het Russische gas, maar de regering in Chisinau doet toch het liefst zaken met Gazprom, dat de meerderheid van de aandelen in het Moldavische gasbedrijf Moldovagaz bezit.

Een derde afnemer van Gazprom met problemen met zijn leverancier is Armenië, dé bondgenoot van Rusland in de Kaukasus. De Armeniërs zagen zich vorige week geconfronteerd met prijseisen die in Jerevan op onbegrip stuitten: Gazprom wil per 1 april, als het huidige contract afloopt, de prijs verhogen van 54 tot 110 dollar per duizend kubieke meter.

Premier Andranik Markarian zei met onverhulde irritatie dat Moskou ,,het concept van het strategisch partnerschap misschien opnieuw wil definiëren'. Rusland, klaagde hij, behandelt Armenië zoals het zijn vijanden Georgië en Oekraïne behandelt. Misschien, zo ging hij verder, wil Moskou niet dat Jerevan de relaties met de Europese Unie en de NAVO verbetert. ,,Maar Rusland zelf doet dat ook. Moskou heeft niet het morele recht Armenië te verbieden die weg te kiezen.'