Figurant, komediant, spijtoptant

De Nederlandse schaatsers stelden zwaar teleur bij de EK allround. De excuses lagen voor het oprapen. 'Wij laten ons niet door een EK'tje uit het lood slaan', zei coach Gerard Kemkers vier weken voor de Spelen.

Netherland's Sven Kramer reacts after the men's 1500-metre European Speed Skating Championships race at the Vikingship Olympic arena in Hamar, Norway January 15, 2006. Kramer finished eighth in a time of one minute and 49.90 seconds and takes sixth position in the overall standings. REUTERS/Jerry Lampen Sven Kramer na de 1.500 meter waarop hij teleurstellend achtste werd. In het algemeen klassement was hij de beste Nederlander met een vierde plaats. (Foto Reuters) REUTERS

Het pistool, het schaatspak, de vriesmachine en de frontale botsing. Onder die titel zou het Nederlandse jongensboek van de Europese allroundkampioenschappen in de geschiedenisboeken kunnen worden opgeslagen. Het Vikingskipet in Hamar was het strijdtoneel van een sensationeel toernooi, waarin de nationale schaatstop de rol van figurant, komediant en spijtoptant speelde.

Voor het eerst sinds 1980 stond er bij een EK geen Nederlandse man op het ereschavot. De afgelopen twee edities werden alle podiumplaatsen nog door rijders uit eigen land bezet. Nu werd de Nederlander Sven Kramer, met een vierde plaats, verslagen door de Italiaan Enrico Fabris en ook voorbijgestreefd door de Noren Eskil Ervik en Havard Bokko.

De drie andere Nederlanders waren helemaal kansloos en kwamen slechts negatief in het nieuws. Gianni Romme wist zich niet te plaatsen voor de tien kilometer, waardoor de KNSB over twee maanden slechts drie rijders mag afvaardigen naar de WK allround in Calgary. De tweevoudig olympisch kampioen van 1998 is geen schim meer van de superstayer van weleer.

Kenmerkend voor de sportieve malaise in het Nederlandse kamp was de botsing tussen de startende Jochem Uytdehaage en de finishende Carl Verheijen. Het gebeurde gisteren op de 1.500 en het was nog nooit vertoond bij een officiële landenwedstrijd. De moegestreden Verheijen schaatste bij het uitrijden frontaal in de rug van de onoplettende en geconcentreerde Uytdehaage.

De TVM'ers hadden last van kneuzingen, zwellingen en snijwonden. Ze konden de wedstrijd vervolgen, maar waren op dat moment al kansloos voor een goede eindklassering. Verheijen eindigde als achtste, titelhouder Uytdehaage werd twaalfde. Voor de tweevoudig olympisch kampioen van 2002 geldt hetzelfde als voor Romme: hij teert op een rijk verleden.

Beide TVM'ers weigerden elkaar na afloop de schuld te geven van het ongeluk. Feit was wel dat Uytdehaage net als alle andere rijders opvallend vroeg naar de start werd geroepen. Alsof de wedstrijdleiding extra haast leek te maken, om zo tijd in te halen na het langdurige oponthoud als gevolg van een defecte vriesmachine. Hierdoor moest de vijf kilometer bij de mannen een etmaal worden opgeschoven.

De kapotte ijsmaker was het zoveelste ongemak - het pistool van de starter weigerde op de 500 meter dienst - op een toernooi dat door de Nederlandse coach Gerard Kemkers bij voorbaat werd uitgeroepen tot 'een luxe trainingswedstrijd'. De trainer van TVM had de voorbereidingen op de Olympische Winterspelen niet willen onderbreken door een extra rustpauze voor de EK. Alles staat in het teken van Turijn; zeker een Europees kampioenschap allround. De vraag is of de serie nederlagen wel zo goed is voor de geestelijke toestand van de rijders. Fabris gaat met de Noren in de winning mood naar Turijn.

Naarmate de verliezen zich opstapelden in Hamar, liet Kemkers zich steeds laatdunkender uit over het feestje van de Noorse schaatsfans. 'Wij laten ons niet door een EK'tje uit het lood slaan', sprak de privétrainer in zijn hoedanigheid van KNSB-coach. Ab Krook, technisch directeur van de bond, was not amused over de woordkeuze van zijn vroegere collega. 'Gerard had die term binnenskamers moeten houden, uit respect ook voor de organisatie.'

Krook reageerde veel minder nuchter op de zwakke prestaties dan Kemkers, die met computermodellen kon aantonen waarom zijn pupillen niet in topvorm waren. Een kwestie van 'op tijd pieken', aldus de Drentse rekenmeester. Krook is minder gerust op een goede afloop in Turijn en zocht ook niet naar excuses. 'Als je alle stoorfactoren wegneemt, zijn wij nog niet in beeld geweest. Alle ophef over de pakken ten spijt.'

Hij doelde op de nieuwe kleding van Nike die in windtunnels positief was getest maar in de praktijk vooralsnog tegenviel. Nadat op de 500 meter alle Nederlanders ook tot hun eigen verbazing zwakke tijden hadden gereden, werden in allerlijl de oude pakken van dezelfde fabrikant uit de kast gehaald. Kemkers sprak over een psychologisch effect. 'In topsport moet alles kloppen en dus moet je bij de minste twijfel naar andere middelen grijpen.'

Met name Kramer verklaarde zijn teleurstellende prestatie door de mislukte sprint als gevolg van de verplichte kledingvoorschriften. Hij was vorige week, als enige Nederlander, al tijdens de trainingen fel gekant geweest tegen het nieuwe pak. Uit plichtsbesef had hij zich zaterdag toch in het rood-blauwe tenue gehesen, met alle nadelige gevolgen van dien. Kramer had de 500 meter naar eigen zeggen minstens een halve seconde sneller kunnen rijden, maar bewijzen voor deze boude bewering had hij niet.

De Nederlandse vrouwen waren wel tevreden, maar lieten zich overhalen door de mannen. Ironisch genoeg reed Bob de Jong gisteren in Groningen een baanrecord in hetzelfde schaatspak dat Nike in Hamar zoveel negatieve publiciteit opleverde.

De discussies over de zogenaamde Swiftskin zullen de komende weken oplaaien. De meeste rijders weigeren vooralsnog de nieuwe kleding aan te trekken, waardoor de Nederlandse schaatsbond en de Amerikanse kledingfirma tot een voor iedereen aanvaardbaar compromis moeten komen.

Nader bekeken: pagina 15

    • Jaap Bloembergen