Belichaming zonden

De overgelukkige winnares Michelle Bachelet noemde het gisteravond in haar overwinningstoespraak iets dat tot vijf jaar geleden nog ondenkbaar was. Maar bij de gisteren gehouden Chileense presidentsverkiezingen is definitief uitgekomen wat de peilingen al een jaar aangaven. De 16 miljoen inwoners tellende natie wordt het eerste Zuid-Amerikaanse land met een democratisch gekozen vrouwelijke president. Het betekent 'een enorme culturele verandering', zoals de vertrekkende president Ricardo Lagos het al eerder noemde.

Newly elected Chilean President Michelle Bachelet waves to supporters during a celebration in Santiago January 15, 2006. Bachelet was elected Chile's first woman president on Sunday, consolidating the growing strength of the left in Latin America. REUTERS/Maglio Perez Michelle Bachelet. Foto Reuters REUTERS

Het conservatieve, zeer katholieke Chili krijgt met de 54-jarige Michelle Bachelet een alleenstaande, tweevoudig gescheiden moeder als politieke leider. Bachelet, afgestudeerd als arts en kinderarts, is moeder van drie kinderen en zal als bewindsvrouw proberen haar jongste dochter Sofia (12) zelf 's ochtends naar school te brengen. Ze heeft zichzelf eerder omschreven als een vrouw die in het traditionele Chili - waar echtscheiding pas sinds 2004 mogelijk is - vier zonden belichaamt. 'Ik ben vrouw, een gescheiden alleenstaande moeder, socialist en agnosticus.'

Bachelet is de vierde president van de centrum-linkse coalitie die het land regeert sinds het aftreden van dictator Augusto Pinochet in 1990. Algemeen wordt verwacht dat de politieke koers van het economisch succesvolste land van Zuid-Amerika niet verandert. De socialiste die op 11 maart zal worden geïnaugureerd heeft wel aangekondigd te proberen de kloof tussen arm en rijk meer te overbruggen. Ook misdaadbestrijding zal meer aandacht krijgen.

De sekse, maar ook de afkomst van Bachelet geldt in Chili als bijzonder. De nieuwe president is de dochter van luchtmachtgeneraal Alberto Bachelet. Hij werd wegens zijn steun voor socialist Salvador Allende kort na de staatsgreep van Pinochet in 1973 in gevangenschap doodgemarteld. Ook Michelle werd met haar moeder enige tijd opgesloten. Ze hielp als studente medicijnen medegevangenen die werden gemarteld. Ze vluchtte het land uit, woonde in Australië en Oost-Duitsland en hielp vanaf 1979 in eigen land het verzet tegen het militaire bewind. 'Ik heb geen makkelijk leven achter de rug', zei Bachelet gisteravond in haar overwinningsrede. In die toespraak bedankte ze ook haar overleden vader.

Bachelet was eerder minister van Volksgezondheid en van Defensie. Ze versloeg in de verkiezingen van gisteren de miljardair en zakenman Sebastián Piñera. Maar haar grootste concurrent was een andere vrouw: de christen-democratische Soledad Alvear, die zich terugtrok. Die hoofdrol van vrouwen is bijzonder in een land waar slechts 13 procent van de politieke functies door vrouwen wordt bekleed.

In Latijns-Amerika worden vrouwen door de kiezers gezien als eerlijker en minder corrupt dan mannelijke politici. In buurland Peru, waar later dit jaar presidentsverkiezingen worden gehouden, is Lourdes Flores één van de kanshebbers.

De verkiezing van de goedlachse Bachelet bevestigt ook een andere trend in de regio. Op Colombia en Paraguay na worden alle Zuid-Amerikaanse landen geregeerd door linkse regeringen.