Te weinig vitamine D in zwangerschap geeft kind zwakke botten

Kinderen van moeders met een tekort aan vitamine D in de laatste maanden van de zwangerschap, hebben op 9-jarige leeftijd minder sterke botten. Extra zonlicht (waardoor de huid vitamine D produceert), of het slikken van voedingssupplementen met extra vitamine D, zijn volgens Britse onderzoekers de aangewezen manier om deze tekorten aan te vullen (The Lancet, 9 jan).

Een zwangere vrouw doet mee aan het carnaval in de Deense stad Aalborg. Zonlicht of extra vitamine D voorkomt zwakke botten van het kind. Eight-month-pregnant Kristina Lundsgaard parades during the carnival in Aalborg, northern Jutland, Denmark 28 May 2005. With its more than 25 000 parading participants the Aalborg Carnival is regarded the biggest in northern Europe. AFP

In voeding zit weinig vitamine D, met uitzondering van het door kinderen ooit gehate levertraan. De eigen vitamineproductie van het lichaam, onder invloed van zonlicht, is eigenlijk de beste bron. Vitamine D bevordert de inbouw van calcium in de botten. Door voedsel- en zonlichttekort, kregen stadskinderen vroeger te weinig vitamine D binnen waardoor hun beentjes krom groeiden zodra ze leerden lopen: de Engelse ziekte of rachitis.

Tegenwoordig is een vitamine D-tekort niet ongewoon, vooral bij bejaarden die weinig buiten komen en gesluierde vrouwen. Veel zwangere vrouwen hebben echter te weinig vitamine D in hun bloed. Bij 31 procent is het onvoldoende; bij 18 procent bestaat zelfs een echt vitaminetekort. De tekorten bestaan vooral in de wintermaanden. Omdat een zwangere via de voeding niet aan voldoende vitamine D kan komen, adviseert het Nederlandse Voedingscentrum in Den Haag aan zwangeren om dagelijks de aanbevolen hoeveelheid (5 microgram) vitamine D te slikken.

Een onderzoeksteam uit Southampton (Groot-Brittannië) heeft nu de vitamine D-concentratie in het bloed van zwangeren gemeten en negen jaar later de hoeveelheid botmineralen bij hun kinderen. Kinderen van moeders die in de zwangerschap voldoende vitamine D hadden, beschikten over gemiddeld 1,16 kilo botmineralen. Kinderen van moeders met een duidelijk tekort hadden significant minder botmineralen: 1,04 kilo.

Opvallend was dat de hoeveelheid melk die de kinderen op negenjarige leeftijd binnen kregen, géén effect had op de botopbouw. De onderzoekers denken dat er vroeg in de ontwikkeling van kinderen in de baarmoeder al een programmering van hun genen plaats vindt, waardoor ze gedurende de rest van hun leven meer of minder calcium in hun botten zullen opslaan. Extra vitamine D slikken tijdens de laatste maanden van de zwangerschap, zeker als die periode in de donkere wintermaanden valt, zou volgens de onderzoekers de kans op breuken op veel latere leeftijd kunnen verminderen. Maar of dat zo is, vergt nog jaren afwachten.

Nienke van Trommel