Politieke crisis in Oekraïne om “gasdeal' verdiept

Het Oekraïense parlement verlengt zijn zittingsperiode met een week, om zijn strijd met de regering voort te zetten. Gisteren eiste het parlement informatie over de rol van het schimmige bedrijf RosUkrEnergo in de toekomstige energievoorziening van Oekraïne.

Daarmee verdiept de constitutionele crisis zich die draait om het contract dat op 4 januari de “gasoorlog' tussen Oekraïne en Rusland beëindigde. Rusland draaide op 1 januari de gaskraan naar buurland Oekraïne dicht, dat zich vervolgens bediende van het Russische gas dat voor West-Europa was bedoeld zodat de gasvoorziening van EU-landen in gevaar kwam. In het zes maanden geldige contract beloofde Oekraïne voortaan 95 dollar per 1.000 kubieke meter gas uit Rusland en Centraal-Azië te betalen. Omstreden is daarbij de centrale rol in de doorvoer en distributie van gas voor de firma RosUkrEnergo, voor de helft in handen van het Russische energieconcern Gazprom en voor de andere helft van een groep anonieme investeerders - de oppositie vermoedt gangsterbaas Semion Mogilevitsj onder deze investeerders. Uit onvrede met het akkoord stuurde het parlement de regering afgelopen dinsdag naar huis.

In Kiev besloot na een dag van blokkades van het spreekgestoelte en schorsingen, een Oekraïense traditie, voorzitter Litvin zijn parlement niet zoals gepland tot midden februari met reces te sturen met het oog op de parlementsverkiezingen van 26 maart. President Joesjtsjenko eiste dat het parlement het “ongrondwettige ontslag' van premier Jechanoerov en diens kabinet terugdraait. Oppositieleider Timosjenko riposteerde door de president op te roepen “zijn rol, functies, plaats en schaal van het presidentschap in Oekraïne te heroverwegen“.

Oekraïne bevindt zich momenteel in een overgangsfase tussen een presidentieel en parlementair systeem. Juridische experts vermoeden dat het parlement het kabinet kan ontslaan, maar noch president, noch parlement een nieuw kabinet kan benoemen. Premier Jechanoerov accepteert zijn ontslag niet en stelt dat zijn kabinet in functie blijft. De premier zei in een gesprek met persbureau AP dat hij het gascontract met Rusland zal formaliseren, ondanks zijn ontslag, en hij verzekerde dat het Oekraïense gasleidingennet nimmer in Russische handen zal komen.

Het Constitutionele Hof van Oekraïne, dat de doorslag zou kunnen geven in het geschil, is vleugellam omdat de oppositie benoeming van nieuwe rechters blokkeert.

Binnen het Oekraïense parlement tekent zich een nieuwe constellatie af, waarin de voormalige premier en voorvrouw van de oranje revolutie Joelia Timosjenko nauw samenwerkt met haar voormalige aartsvijanden, de pro-Russische ex-premier Janoekovitsj en “oligarchen' uit het regime van gewezen president Koetsjma.