Fiasco dreigt voor culturele hoofdstad

De Griekse stad Patras is dit jaar culturele hoofdstad van Europa. Volgens de opgestapte artistiek leider wordt het een fiasco. Socialisten en conservatieven werken elkaar tegen.

The Rio-Antirio bridge glows in the night 04 December 2005. The 2,883 metres long French made multi-cable-stayed bridge of Rio-Antirio connects the Peloponnese region to mainland Greece, near the port city of Patras, 205 kilometers from Athens. AFP PHOTO / Aris Messinis AFP

Patras wordt dit weekeinde uitgeroepen tot culturele hoofdstad van Europa, een instituut dat in 1985 door wijlen de Griekse minister van Cultuur Melina Merkouri op gang is gebracht. De tentoonstelling “Leonardo da Vinci als uitvinder en wetenschapper', in de voormalige papierfabriek Ladópoulos, wordt officieel geopend en er is een concert van het plaatselijk symfonieorkest met de beroemde vibrafonist Gary Burton. Daarbij zal ook een werk worden uitgevoerd van de Griekse componist Thános Mikroútsikos.

Zal de in Patras geboren musicus, die onder een vorige regering minister van Cultuur is geweest, daar acte de presénce geven? De componist heeft een week geleden zijn ontslag ingediend als artistiek leider van de organisatie, in welke functie hij in 2003 door de socialistische regering-Simitis was benoemd. In interviews geeft Mikroútsikos te kennen dat het festijn op een fiasco moet uitlopen doordat gelden ervoor te laat of in het geheel niet zijn binnengekomen en onbevoegden de de organisatie zijn binnengedrongen. Hij is voorlopig opgevolgd door zijn assistent Aléxis Alatsís.

Mikroútsikos' tegenstanders verwijten hem dat hij veel eerder had moeten aftreden en dat hij zich door politieke overwegingen laat leiden. Zelfs politieke medestanders kunnen zich niet onttrekken aan de indruk dat hij “een zinkend schip verlaat“. Tegen zijn klachten wordt ook ingebracht dat hij familieleden aan baantjes geholpen heeft.

De manifestatie stuit, als zo vele in Griekenland, op de politieke tweedeling die het land beheerst. Grote uitzondering waren de Olympische Spelen van 2004, toen er weinig of geen sprake was van strubbelingen tussen socialisten en conservatieven. Premier Karamanlis heeft Patras “de grootste post-Olympische weddenschap“ genoemd, een weddenschap die volgens koppen in de oppositiepers al is verloren. Diezelfde Karamanlis nam het ministerie van Cultuur zelf in handen ter wille van de Olympische Spelen maar bleef daarna tot veler verbazing aan, zonder Patras ook maar één keer te bezoeken.

Het district rond Patras is noodlottigerwijze verdeeld in twee politieke kampen. Burgemeester en provincieprefect maken deel uit van de socialistische oppositie (PASOK) en laatstgenoemde heeft zich al vorig jaar uit de organisatie teruggetrokken. Mikroútsikos klaagt dat de conservatieve onderminister van Cultuur, Petros Tatoúlis, steeds meer bevoegdheden aan zich heeft getrokken, zonder veel activiteiten te ontplooien. In de laatste fase werd het de artistiek directeur verboden te corresponderen met kunstenaars over hun deelneming aan de manifestatie.

Vier oude gebouwen in de stad zijn nu fraai gerestaureerd, maar enkele andere projecten zullen niet vóór 2008 klaar zijn. Het wordt ook kort dag voor de aanleg van een geprefabriceerd openluchttheater. Deze stuit op protesten van dertig Roma-families die daar naast vuilnishopen wonen en, gesteund door Amnesty International, betere alternatieve accommodatie eisen. Het optreden in de zomer van de cellist Mstislav Rostropovitsj met het Nationaal Orkest van Litouwen gaat zeker door, evenals de manifestatie “Europa één stad' waarbij op de vier grote pleinen van Patras dansgroepen uit heel Europa zullen aantreden. Dit was overigens een idee van coördinator Christos Roìlós waar Mikroútsikos bezwaren tegen had.

Aan Mikroútsikos' idee om het jaar op te delen in zeven blokken wordt wel vastgehouden. Februari en begin maart staan in het teken van Carnaval, dat in deze stad vanouds uitbundig wordt gevierd, een teken van de Italiaanse invloed op de stad. Commedia dell'Arte uit Milaan verleent uitvoerige ondersteuning, evenals gezelschappen uit Brazilië en China. Er is ook een optreden van het “Groente-orkest' uit Wenen, dat wortels en andere ingrediënten bespeelt waarna deze tot soep worden verwerkt die vervolgens door het publiek wordt opgegeten.

Het tweede blok, van eind april tot half mei, is gewijd aan Poëzie en Muziek. Eind mei volgt “Nieuw Toneel voor Oud Drama'. De zomer is gewijd aan “Reizen', november aan “Godsdienst en Kunst', met onder meer een tentoonstelling van Byzantijnse iconen. December besluit met een groot festival van kunst voor kinderen, met opera, poppentheater en ballet.

    • F.G. van Hasselt