Een Antilliaan als premier

Blijven geslaagde Antillianen in Nederland of gaan ze terug? Daarover gaat het toneelstuk “Breakfast@Oranje', dat onlangs op Curaçao in première ging.

Langzaam schuifelt een Afrikaanse medicijnman richting coulissen. Hij heeft zojuist het mes gezet op de keel van Dexter Soliana, succesvolle Antilliaan in Nederland. Zo succesvol dat hij zijn Curaçaose wortels ontkent. ,,Ik ben geen Antilliaan'', schreeuwt hij in een confrontatie met de politie. ,,Ik ben een Nederlander.''

De medicijnman, symbool voor het Afrikaanse geweten, spaart hem. Maar Soliana blijft ontredderd achter; is hij Antilliaan of Nederlander; hoeveel moet hij opgeven om het in Nederland te maken? ,,Je kunt niet van alle Curaçaoënaars verwachten dat ze hun eigen achtergrond afkeuren'', zegt Soliana tegen zijn vrouw Rose.

Soliana is de hoofdpersoon in het toneelstuk Breakfast@Oranje, geschreven en geregisseerd door Sint Maartenaar Ian Valz. Valz schreef het stuk, het tweede van een drieluik over de verhoudingen tussen de Antillen en Nederland, als “artist in residence' bij theater Luna Blou in de Antilliaanse hoofdstad Willemstad.

Breakfast@Oranje speelt zich voornamelijk af op een feestje in de Amsterdamse grachtengordel. Soliana wordt als troetelallochtoon binnengehaald in de Nederlandse politiek. Maar in plaats van zijn succes te vieren vraagt de accountant zich af of hij niet terug moet om de Curaçaose politiek naar een hoger niveau te tillen.

Valz toont de ambivalente positie van geslaagde rijksgenoten in Nederland door de belevingswereld van twee stellen; de vertwijfelde Soliana met zijn aan Nederland verslingerde Rose en de in Afrikaanse kledij gehulde Marinka met haar Hollandse Kees.

Rose en Marinka genieten van de aandacht die ze als zwarte vrouwen op het feest krijgen en Kees hoopt daar een graantje van mee te pikken. Soliana belandt met de jonge Curaçaose kelner Marco in een bar in de rosse buurt. Daar ontpopt Marco zich, compleet met drank, drugs en pistool, als de stereotiepe Curaçaose crimineel.

De rol van Soliana lijkt geïnspireerd op het Antilliaanse Tweede-Kamerlid John Leerdam (PvdA). Leerdam, getrouwd met Roos Leerdam-Bulo, maakte voor zijn overstap naar Den Haag carrière in de Amsterdamse kunstwereld. Bovendien is hij al twintig jaar bevriend met Valz. Volgens de toneelschrijver gaat Breakfast@Oranje niet per se over Leerdam, maar introduceert deze wel een nieuwe politieke vorm in Nederland. ,,Je kunt je afvragen hoe het verder gaat. Kun je als Antilliaan ooit premier van Nederland worden'', vraagt Valz retorisch tijdens de pauze van het stuk.

Het is ochtend als het feest ten einde loopt. Rose, Marinka en Kees worden uitgenodigd voor het ontbijt. Dat is wat Marinka wil, zegt ze; geaccepteerd worden en leven zoals Nederlanders, zonder haar landgenoten dezelfde privileges te gunnen. Soliana heeft intussen besloten terug te gaan naar Curaçao.

Dat eiland is niet de primitieve, naïeve plek die Valz in de dromen van Soliana toont. Wellicht volgt een realistischer beeld van Curaçao in het laatste deel van de trilogie, Plantation, dat over de huidige situatie op de Antillen moet gaan.

Een Nederlandstalige versie van Breakfast@Oranje, dat tot nu toe in het Papiaments is opgevoerd, komt in het najaar naar Nederland.