De haas en de stille muis

Bijna de helft van de Nederlandse topbestuurders is voor meer openheid over beloningen in het bedrijfsleven, zo blijkt uit onderzoek van zakenblad FEM Business. Dat is prettig nieuws voor de aandeelhouders, politici en andere belanghebbenden van ondernemingen die altijd meer willen weten.

De vraag is wat de reden van bestuurders is om nog meer over hun beloning kwijt te willen. De afgelopen jaren zijn de regels over verantwoording van de bonussen en salarissen al ingrijpend aangescherpt. Bestuurders moeten vertellen hoeveel opties ze krijgen, hun (voorwaardelijk verstrekte) aandelen, hun pensioenspaarpot, hun compensatieregelingen, hun vaste salarissen, hun bonussen, de reden van hun bonussen, enzovoort. Maar de wetgever kreeg met de openheid iets wat zij juist niet beoogde: nóg hogere beloningen.

Verklaring: de mens wil waardering en die wordt in de zakenwereld vooral in geld uitgedrukt. Van belang is niet zozeer dat beloning hoog is, maar dat die in redelijke verhouding staat tot wat anderen krijgen. Er is altijd wel een collega te vinden die voor een vergelijkbare baan onevenredig veel meer verdient. Doordat beloningsadviseurs met gemiddelden en medianen werken, is een haasje-over ontstaan.

Transparantie en jaloezie zijn zo de ingrediënten gebleken voor een opwaartse loonspiraal die tot nu toe niet te temmen is. Van kundige bestuurders mag je verwachten dat zij zo'n verband tussen openheid en beloning gaan managen. Ofwel: doe maar meer openheid, dan volgt de worst vanzelf.

Toch is het heel goed mogelijk dat hier een breed maatschappelijk misverstand aan het ontstaan is. Want dat openheid gepaard gaat met hogere beloningen betekent tenslotte nog niet dat geslotenheid de beloningen tempert.

Zie de investeringsmaatschappijen, zij opereren in de luwte buiten de beurs, zonder publieke verantwoording. Wat zij aan hun bestuurders betalen blijft discreet. Op de nieuwjaarsborrels wordt er stevig over gespeculeerd. Wat is er destijds afgesproken met de top van Vendex KBB, met de top van SBS? Of deze week met de top van afvalverwerker AVR? In de meeste gevallen zullen de (vormvrije) premie-afspraken tussen bestuurders en durfkapitalisten nooit bekend worden.

Vraag is wat sterker zal zijn, de schaamte of de jaloezie? Als schaamte het wint, moet van de openheid tóch een temperend effect zijn uitgegaan. Zonder openheid zouden de beloningen dan de laatste jaren nog meer zijn gestegen. Bestuurders met een investeringsmaatschappij aan boord weten het antwoord. Eens zullen zij gaan spreken.

Jeroen Wester

    • Jeroen Wester