Bomen planten blijft zinvol in bestrijding van broeikaseffect

Bomen leggen niet alleen CO2 vast, maar produceren ook het broeikasgas methaan. Dat is geen reden om af te zien van bosaanplant. De bijdrage van methaan is beperkt.

“We zijn niet ongerust“, zegt Sjaak de Ligt over het bericht dat bomen het broeikasgas methaan produceren. De Ligt is programmamanager van Trees for Travel, een stichting die sinds vier jaar bomen plant om de negatieve effecten van vliegreizen te compenseren. Als klant heeft Trees for Travel onder meer het ministerie van VROM. Zo werden onlangs zestien bomen geplant ter compensatie van de reis die staatssecretaris Pieter van Geel (Milieu, CDA) maakte naar een klimaatconferentie in Montreal. “Een retourvlucht naar Canada betekent per persoon de uitstoot van 2,5 ton CO2“, legt De Ligt uit. Het compenseren van Van Geels reis naar Canada kost 34 euro.

Volgens een publicatie in het wetenschappelijke tijdschrift Nature nemen bomen niet alleen CO2 op, maar produceren ze ook methaan (CH4). Dat is een sterker broeikasgas dan CO2. De Ligt: “Dat kan misschien wel waar zijn, maar bossen leggen hoe dan ook CO2 vast en het kan dus betekenen dat we eerder nog veel meer dan minder bossen moeten aanplanten.“

Deze opvatting wordt gesteund Michiel van Weele, onderzoeker atmosferische samenstelling bij het KNMI. “Het aanplanten van bossen is minder effectief dan we dachten, maar we moeten de methaanproductie niet groter maken dat zij is“, zegt hij. “Dit onderzoek geeft een verklaring voor iets dat we eerder niet begrepen, namelijk dat op satellietbeelden is te zien dat er boven de tropische regenwouden relatief veel methaan in de atmosfeer zit. De uitkomsten van dit onderzoek vormen het laatste puzzelstukje. Ze kunnen onze voorspellingen van het klimaat minder onzeker maken. Maar het effect van methaan is wel beperkt. Het totale aandeel van methaan in het broeikaseffect is slechts twintig procent, drie keer minder dan het aandeel van CO2. Bovendien gaat het bij de emissie van methaan door bossen om slechts eenderde van de totale emissie van methaan.“

Het Milieu- en Natuurplanbureau (MNP) in Bilthoven is na het lezen van de publicatie in Nature onmiddellijk aan het rekenen geslagen. Onderzoekers komen tot de conclusie dat het planten van bossen weliswaar niet averechts werkt, maar wel dat het effect van aanplanten met ongeveer tien procent wordt gedempt. Bosgebieden die volgens de oude berekeningen nog zorgden voor tien miljoen ton minder broeikasgassen, zullen voortaan in de boeken staan als voor negen miljoen ton minder.

Joop Oude Lohuis, teamleider klimaat en mondiale duurzaamheid van het MNP: “Die tien procent moet je zien als een orde van grootte, die vooral afhankelijk is van de soort bossen. Het dempende effect van de productie van methaan zal in tropische bossen groter zijn dan in de boreale bossen van noordelijke streken.“ Hoe dan ook, stelt Oude Lohuis, met de uitkomsten van dit onderzoek zal rekening moeten worden gehouden bij de onderhandelingen over klimaatbeleid op langere termijn. “Andere maatregelen dan het aanplanten van bossen worden door dit onderzoek relatief aantrekkelijker.“

Staatssecretaris Van Geel laat weten dat de resultaten van dit onderzoek niets afdoen aan de noodzaak om maatregelen te nemen tegen het broeikaseffect. Wel bewijst het onderzoek volgens zijn woordvoerder eens te meer dat je “voorzichtig“ moet zijn met de inzet van bossen als maatregel tegen het broeikaseffect. “Er zitten altijd risico's aan het aanplanten van bossen als maatregel, want bossen kunnen ook weer gekapt worden.“

Ook het Wereld Natuur Fonds (WNF) wijst er op dat volgens het Nature-onderzoek de methaanproductie niet zó groot is, dat het de positieve werking van het vastleggen van CO2 door bossen overtreft. “Daarmee blijft de positieve werking van bossen op de hoeveelheid broeikasgassen onverminderd belangrijk.“ Anderzijds valt het klimaatprobleem niet op te lossen door alleen het aanplanten van bossen. “De echte oplossing van het klimaatprobleem ligt in het investeren in schone energie.“

    • Arjen Schreuder