Zoon wordt ouwelijke vader

De pijp zegt eigenlijk alles. In de nieuwe, derde fotoserie van Bert Sissingh, die hij maakte met Sjoukje Boersma, staat Sissingh zelf op elke foto. Hij wast de haren van een kind of leest voor, en steeds draagt hij een pijp in mond of hand. Die pijp geeft hem iets ouwelijks - en dat is ongetwijfeld de bedoeling. In Sissinghs eerste twee series, The End of History uit 1996-'97 en The Family of Man 2002-'03, poseerde hij nadrukkelijk als kind van zijn ouders. Hij stond in hun woonkamer en zat op hun bed, soms in normale kleren, soms in pyjama, wat de absurdistische sfeer versterkte.

Bert Sissingh i.s.m. Sjoukje Boersma, 'Family Values', 90x116 cm (2005) Sissingh, Bert

In Sissinghs derde serie is alles anders. Zijn moeder is overleden, zijn vader doet niet meer mee en dus is de jonge Bert op zichzelf aangewezen - en is hij de oude Bert, het gezinshoofd, die de tent opzet en een kerstboom moet regelen. Een generatie opgeschoven, dichter naar de dood. Toch vraag je je als toeschouwer af of die oude Bert eigenlijk wel bestaat. Sissingh situeert alle foto's in de jaren vijftig, en dat doet hij zo nadrukkelijk dat het spel met de tijd het tweede onderwerp van de serie wordt. Dat kom doordat ze in kaal zwart-wit zijn genomen, maar ook omdat Sissingh en Boersma hun best hebben gedaan om alle decors en details uit de jaren vijftig exact te kopiëren, van de kleren en de ouderwetse teil tot de Volkswagen kever. Daar slaagt het tweetal zo goed in dat je je eerst vooral afvraagt waarom je toch meteen ziet dat ze uit het heden stammen - het heeft vast met licht en moderne cameratechniek te maken.

Het duurt even voordat je beseft dat deze foto's ook absurd zijn. Terwijl Sissingh en Boersma alle tijdsdetails perfect op orde hebben, staat vader op de hei een versierde kerstboom om te zagen en leest hij met zijn zoontje in De Bezetting terwijl zijn echtgenote jodensterren op hun kleren naait. Die combinatie maakt deze foto's nogal ongemakkelijk. Sissingh speelt bewust met betekenissen en strooit met verwijzingen, vooral bijbelse verwijzingen. Toch mist deze serie een dwingende kracht, vooral omdat er een drama ontbreekt als dat van ouders en zoon die dicht op elkaar leven en toch in verschillende universums verblijven. Humor zonder tragiek, als een Jiskefet-sketch, goed maar onbegrijpelijk.

Bert Sissingh: Living in the Past. T/m 7/2 in: Galerie Cokkie Snoei, Mauritsweg 55, Rotterdam. Open do t/m zo 13-18u. www.cokkiesnoei.com

    • Hans den Hartog Jager