Vervuilende bomen

Een van de klassieke blunders van de overleden Amerikaanse president Reagan was zijn ongeregisseerde uitspraak dat bomen voor meer vervuiling zorgen dan auto's. Het gezaghebbende tijdschrift Nature heeft hem postuum een beetje gelijk gegeven. Bomen en planten kunnen namelijk het broeikasgas methaan produceren dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Dat bleek uit een onderzoek van de es, beuk, reukgras, tarwe en maïs. Er werd een verrassende afgifte van methaan uit planten en losse bladeren gevonden en de productie wordt nog versterkt door de zon en door hoge temperaturen.

Het onderzoek geeft een mogelijke bron voor het tot nu toe onverklaarde hoge methaangehalte in de atmosfeer. Dat methaangehalte zou minder snel kunnen stijgen door het verdwijnen van de regenwouden. En zo heeft elk nadeel zijn voordeel. Het omgekeerde geldt ook: bomen zijn niet langer alleen de grote kuisers van de lucht. Behalve dat ze schadelijke stoffen filteren en het broeikasgas koolzuur omzetten in zuurstof, produceren ze het broeikasgas methaan, dat door auto's nauwelijks wordt uitgestoten.

Deze vondst, hoewel enigszins prematuur en nog niet helemaal verklaard, is een bom onder de bossenparagraaf van het Kyoto-verdrag tegen de opwarming van de aarde. Landen kunnen zich onder de Kyoto-normen uitwerken door her en der in de wereld nieuwe bossen aan te planten die vervolgens het effect van hun uitstoot tenietdoen. Deze bossen zijn een symbolische volle aflaat geworden voor vervuilers. Krachtcentrales, ook Nederlandse, behouden emissierechten dankzij door hen gefinancierde jonge aanplant. Een hele ambtelijke staf houdt zich bezig met ingewikkelde berekeningen wat de bossen precies goed zouden maken. Het gevolg is dat een industrieel land als Japan volgens de Kyoto-normen nauwelijks uitstoot hoeft te minderen. Landen die bomen planten, werken door de handel in hardhout weer mee aan de verdwijning van het regenwoud, zodat ook in dat opzicht het effect tegenvalt.

De ontdekking van een mogelijke bijdrage van bomen aan het broeikaseffect zou aanleiding moeten zijn om de absurde bossenparagraaf uit het Kyoto-verdrag te schrappen, omdat de wetenschappelijke basis voor deze veel te precieze uitstoot-boekhouding ontbreekt. Het is een illusie dat de atmosfeer van de aarde zo exact valt af te regelen. Er is geen snel wondermiddel om de menselijke vervuiling op te ruimen.

Regeringen moeten het gebruik van schaarse grondstoffen drastisch beperken. Daar is nog een wereld te winnen. Er wordt nog te veel energie verspild. Veel besparingsmaatregelen (isolatie, kleinere, efficiëntere auto's) maken geen inbreuk op de huidige levenswijze. Ook omdat de voorraden olie en gas eindig blijken te zijn en zich vaak in politiek instabiele landen bevinden, is zuinigheid geboden. Bos is mooi en nuttig, maar er valt veel meer te winnen door energiebesparing. De bomenboekhouders kunnen zich daar beter op concentreren.