Opgroeien voor dovemansoren

Liefde is: Koningsdochter, zeemanslief van Karlijn Stoffels. Het is het sprookjesachtige verhaal over de smartzanger Bennik, kind van dove ouders, en de harmonicaspeelster Mitoe, kind van kijvende ouders - en hoe zij voor elkaar zijn voorbestemd.

Karlijn Stoffels Foto Querido Queridob

Bennik is een rondtrekkende smartzanger. Hij zingt bij ziekbedden en begrafenissen, overstromingen en mijnrampen, overal waar mensen rouwen. Met zijn prachtige stem maakt hij de mensen aan het huilen en geeft hij troost. De troost die hij zijn (dove) moeder na de dood van zijn vader nooit heeft kunnen geven. En daarom trekt hij naar het oosten, weg uit de kuststreek “waar de geur van duinrozen hem herinnerde aan zijn overleden moeder, het dreunen van de branding hem pijn deed en de aanblik van mosselbanken en witte schuimkoppen zijn hart deed bloeden zoals het scherpe helmgras dat je vingers opensnijdt.'

Koningsdochter, zeemanslief heeft de sfeer van een oud volksverhaal, maar dan een met een ragfijn gesponnen verhaallijn. Terwijl Bennik oostwaarts trekt, trekt Mitoe westwaarts, op zoek naar de zwijgzame jongen met de droevig zwarte ogen die op hetzelfde moment als zij geboren is, op het moment “dat het onweer bij heldere hemel was losgebarsten.'

Op Benniks tocht komen we indrukwekkende liefdesverhalen tegen. Zoals het verhaal van de dochter van de paardenmeester, die zich net als haar paarden niet wil laten temmen. En het prachtige verhaal over Brettele, de vrouw van de zeeman, die zo grootmoedig in de liefde is dat ze er vrede mee heeft dat haar man een liefje in elke haven heeft, omdat ze nu eenmaal niet zou kunnen houden van “een winkelier in scheepsbenodigdheden', omdat ze houdt van “de golven die haar optillen als ze in zijn armen ligt' en omdat een zeemansvrouw “in de eerste plaats van de zee houdt, en haar man is nummer twee.'

Stoffels is een verrassend auteur. In 1996 maakte ze met Mosje en Reizele haar debuut als jeugdboekenschrijfster, het boek werd bekroond met de Gouden Zoen en is inmiddels vertaald in het Deens, Frans, Duits, Spaans en Japans. In haar laatste jeugdroman (2002), Een-Nul voor de autisten, maakte Stoffels indruk met een even laconiek als beklemmend verslag van een meisje in een psychiatrische inrichting. En een jaar daarna schreef ze, voor het eerst, een boek voor jonge kinderen, Foead en de vliegende badmat, dat helaas aan doldwaasheid ten onder ging. En nu is er dit poëtische sprookje dat met geen enkel ander boek te vergelijken is.

Stoffels doseert poëzie en pathos zo knap, dat je als lezer schaamteloos kunt zwelgen in romantiek. En ze vertelt zulke wonderlijke verhalen over de passanten in het boek, dat je haar wel moet geloven. Zoals over de liefdeloze geboorte van de koningsdochter die tijdens een staatsbanket onder de rokken van haar moeder uitglijdt: “Pal na het voorgerecht slaakte de koningin een luide kreet, die werd overstemd door het gerinkel van de glazen waarmee een heildronk werd uitgebracht. Alleen de koning keek even bezorgd opzij.'

Stoffels doet ook mooie woordvondsten: Bennik “groeit op voor dovemans oren' en de ouders van Mitoe hebben de “woordpest'. Mitoes vader en moeder zijn namelijk zo begaafd in het vloeken en tieren en schelden dat ze in de wijde omtrek beroemd zijn: “Het was niet ongewoon als je tussen het ademloze publiek hier en daar een ijverige klerk zag zitten, die alle nieuwe vondsten noteerde om ze later op de markt door te verkopen aan in onmin levende echtelieden die hun scheldwoordenschat wilden uitbreiden.' Met dit soort verrukkelijke verzinsels staat het boek vol.

Het is hier niet de plaats om te vertellen of Bennik en Mitoe elkaar, in het web dat Stoffels voor hen heeft gesponnen, uiteindelijk in de armen zullen sluiten. Hoe dan ook - de smartzanger en de feestspeelster laten de lezer achter met mooie lessen in liefde en een vol hart.

Karlijn Stoffels: Koningsdochter, zeemanslief. Querido, 122 blz. euro 12,50. 12+

    • Monique Snoeijen