Morales vraagt om investeringen in gas

Evo Morales, de vorige maand gekozen president van Bolivia, wordt op zijn wereldtournee ontvangen als een belangrijk staatsman. Het belangrijkste gespreksonderwerp is de exploitatie en nationalisatie van het Boliviaanse gas.

New Elected Bolivian President Evo Morales laughs, 12 January 2006, as he visits South African nobel peace laureate and former South African president Nelson Mandela' cell in Robben Island, Cape Town. Morales arrived on Tuesday in South Africa for a three-day official visit. The 46-years-old coca farmer and left wing activist was elected Bolivia's first indigenous president last month. Morales, a critic of free economic policies, has vowed to increase state control over country's natural gas reserves and to pursue other radical policies. south Africa is the latest stop of his world tour which has so far included Cuba, Venezuela, the Netherlands, France, Spain and China. AFP PHOTO/PIETER BAUERMEISTER AFP

Als een nieuwe voorganger in de linkse Latijns-Amerikaanse omwenteling. Zo werd de vorige maand gekozen president van Bolivia Evo Morales vorige maand verwelkomd door zijn collega's uit Brazilië en Argentinië. Koud drie weken later wordt de vreugde van presidenten Lula en Kirchner over de eerste indiaanse president van Zuid-Amerika getemperd. Zijn verkiezing gaat de buren flink geld kosten.

'Het is afgelopen met het leveren van gas tegen een regionaal vriendenprijsje”, verklaarde Alvaro García Linera, die vice-president van Bolivia wordt, kort na de jaarwisseling. Brazilië en Argentinië, die dagelijks respectievelijk 30 miljoen en 5,5 miljoen kubieke meter Boliviaans gas importeren, moeten mogelijk twee keer zo veel gaan betalen als nu. 'Er moet een marktprijs komen die vooral Bolivia ten voordeel zal strekken”, aldus García.

Formeel is de voormalige cocaboer Morales nog steeds een gewone politicus. Maar aan de vooravond van zijn inauguratie, die voor volgende week zondag gepland staat, heeft hij al een wereldtournee achter de rug. De nieuwe bewindvoerder Bolivia, dat op Venezuela na beschikt over de grootste gasreserves van het continent (met een geschatte waarde van zo'n 80 miljard euro), wordt als een belangrijke staatsman ontvangen.

Allereerst stuurde de Cubaanse dictator en leermeester van Morales, Fidel Castro, een vliegtuig om de Boliviaan op te halen voor een feestje in Havana. Daarna volgde een bezoek aan die andere progressieve geestverwant, president Hugo Chávez in Venezuela. In een Venezolaans vliegtuig en beschermd door Venezolaanse lijfwachten bezocht Morales daarna Frankrijk, Spanje, de Europese Unie in Brussel, Nederland, China en Zuid-Afrika. En als een soort manifestatie van zijn eenvoudige komaf draagt hij in alle continenten dezelfde gestreepte wollen trui.

De buitenlandse bezoeken van de socialist hebben in de eerste plaats politieke betekenis. Het nadrukkelijk knuffelen van Castro en Chávez is een opgestoken middelvinger aan het adres van de Amerikaanse regering die op het eigen continent een nieuwe As van het Kwaad vreest. De Amerikanen willen alle cocavelden platbranden; Morales pleit voor de legalisering van de cocateelt.

'De wereld is veranderd. De VS zijn niet meer de enige belangrijke economische en militaire macht in de wereld”, zei de economische raadgever van de Boliviaanse leider, Carlos Villegas, eerder deze week in Peking. Morales noemt China een 'ideologische bondgenoot”. De 46-jarige Aymara-indiaan sprak zijn bewondering uit voor de communistische leider Mao Zedong en zijn 'proletarische revolutie”.

En ook met de politieke voormannen van Zuid-Afrika voelt hij verwantschap. De strijd van de indianen in Bolivia - die 65 procent van de bevolking uitmaken - is in feite identiek aan het gevecht dat de zwarte bevolking in Zuid-Afrika voerde tegen de apartheid, zei Morales tijdens zijn bezoek aan Johannesburg. 'We delen een geschiedenis van discriminatie.'

Het belangrijkste onderwerp van gesprek tijdens alle ontmoetingen is de exploitatie van het Boliviaanse gas. Morales vraagt overal om buitenlandse investeringen. De radicale socialistische achterban van de nieuwe president eist nationalisatie van de energie-industrie, die nu voornamelijk in Braziliaanse, Franse en Spaanse handen is. Bolivia beschikt volgens onafhankelijke deskundigen echter niet over voldoende middelen en kennis om de gaswinning geheel zelfstandig uit te gaan voeren.

'Morales bekijkt vooral hoe via publieke en private samenwerking in de gaswinning Bolivia beter kan profiteren van de eigen natuurlijke rijkdommen”, zegt Coby van der Linde. Zij is energie-deskundige van het Nederlandse instituut Clingendael en sprak vorige week met Morales tijdens diens bliksembezoek aan Den Haag. Het was al de tweede keer dat Morales zich ter plekke verdiept in het Hollandse model inzake gaswinning. 'Hij is buitengewoon goed geïnformeerd”, zegt Van der Linde.

Het buitenlandse bedrijfsleven, dat voornamelijk opereert vanuit de Boliviaanse economische hoofdstad Santa Cruz, volgt nauwlettend de uitlatingen van Morales. Als gevolg van aanhoudende sociale onlusten waardoor in twee jaar tijd twee presidenten voortijdig vertrokken, is er door de buitenlandse bedrijven de laatste jaren nauwelijks geïnvesteerd in Bolivia. Volgens een buitenlandse gasondernemer in Santa Cruz rekent het bedrijfsleven erop dat de nieuwe Boliviaanse regering bestaande contracten zal willen openbreken. 'Net zoals onlangs in Venezuela gebeurde moeten er waarschijnlijk joint ventures worden gesloten met de overheid en krijgen zij een meerderheidsbelang”, aldus de zakenman. Hij verwacht dat de buitenlandse bedrijven daarmee akkoord zullen gaan. 'Met de huidige hoge gasprijs blijft er genoeg ruimte om geld te verdienen.'

Al te veeleisend kan Bolivia niet worden. Het land heeft wel veel gas, maar export uit een land zonder natuurlijke havens is niet eenvoudig. En een te hoge prijs maakt de afnemers schichtig. Het Braziliaanse staatsoliebedrijf Petrobras, de grootste buitenlandse investeerder, maakte gisteren bekend de komende jaren maar liefst 15 miljard euro uit te trekken voor de exploratie en exploitatie van gasvelden voor de eigen kust. 'Om minder afhankelijk te zijn van geïmporteerd gas”, aldus het bedrijf. Ook Argentinië kondigde aan het zoeken naar brandstof voor de kust uit te breiden.

    • Marcel Haenen