Het beeld

Op de binnenplaats van een niet nader aangeduid Amsterdams blijf-van-mijn-lijfhuis wijzen een met klimop begroeide schoorsteen en een brandladder recht naar de hemel. Het absurde beeld, dat aan een schilderij van Magritte herinnert, dient in verschillende verschijningsvormen als interpunctie in Dit gaat nooit meer weg, een door de Humanistische Omroep gemaakte aflevering in de serie De Donderdag Documentaire.

Ned.1 (HUMAN), De Donderdag Documentaire: Dit gaat nooit meer weg, 12 januari, 23.20u.

De woorden en daden van drie van de bewoonsters zijn echter nog veel surrealistischer. Kaal registreert het filmmakersechtpaar Peter Lataster (camera) en Petra Lataster-Czisch hoe moeilijk het voor slachtoffers is om zich los te maken van het hun vertrouwde lot. Bovendien lijken ze alleen nog maar over zichzelf te kunnen praten in hulpverleningsjargon.

Neem Johanna, een jonge moeder die telefonisch informeert bij een blijf-van-mijn-lijfhuis in Overijssel - vermoedelijk dichter bij haar ex-man, die toch blijft aantrekken - wat het hulpaanbod daar inhoudt. Het is even stil en dan lepelt ze het menu op van haar leed: “Nou, ik heb een incestverleden achter de rug, die mishandeling heb ik natuurlijk nog niet verwerkt, een trauma van een brand in mijn huis en ik moet leren nee zeggen.“ Dat het laatste een relatief nieuw inzicht is, kun je horen als je goed luistert, aan de snelle, nog onwennige, maar bijna triomfantelijke toon.

Of het gaat lukken met dat nee zeggen, kun je betwijfelen. Ook de eveneens zwaar getatoeëerde Daniëlle wil haar John nog steeds graag verleiden met op de markt gekochte lingerie. Nadat haar kerel haar met stalen neuzen in de buik had geschopt toen ze zwanger was van twee meisjes, die vervolgens het leven lieten, bleef ze toch bij hem.

Nu ontfermt Daniëlle zich over Mirella, een blonde vrouw met vergelijkbaar fors postuur, en de onbetwiste ster van de documentaire. Zelden zie je onmacht zo treffend verbeeld.

Mirella vindt haar man Theo “een geweldige partner, als hij niet heeft gedronken“. Ook al hebben ze een beetje afstand van elkaar genomen, ze onderhouden toch telefonisch contact, bijvoorbeeld om over de papieren voor de uitkering te overleggen, maar ook omwille van het kind. Ook al roept ze enthousiast: “Ik ben je schatje niet meer, bal gehakt!“ bij enige tegenslag op financieel terrein lijkt ze toch weer naar Theo af te willen reizen. Daniëlle wijst haar op de inconsequentie van haar gedrag, hetgeen leidt tot een oneindig durende, ijzige stilte: men rookt, men drinkt koffie met veel melk uit doorzichtige glazen en men zwijgt. Dan loopt Mirella plotseling woedend benend weg en zegt Daniëlle in zichzelf en tegen de camera: “Ach, ze moet nog veel leren.“

Hoe zou het in de blijf-van-mijn-lijfhuizen zijn geweest voor de komst van de mobiele telefoon? De bewoonsters slepen hem overal naar toe, en hopen dat hij belt. Die van Johanna heeft een opmerkelijke ringtone: de hoerensong Hey, Big Spender! uit de musical Sweet Charity.]

Er wordt nog meer gezongen, op de playback-avond, met de danspasjes van de meidengroep K3 : Van Afrika tot in Amerika, “zo veel mooier als we samen zijn“.

Zo te zien zijn dit geen vrouwen met een islamitische achtergrond. Het is een bizarre wereld, die de familie Lataster observeert, in wat mij betreft hun beste film.