Alito vrijwel zeker rechter hoogste Hof VS

De benoeming van de conservatief Samuel Alito tot rechter bij het Amerikaanse Hooggerechtshof lijkt, na de laatste hoorzitting in de Senaat, vrijwel zeker.

Het bericht kreeg nauwelijks aandacht. Maar het tekent het conservatieve gehalte van Samuel Alito, dat woensdag de pro-abortusgroep Republican Majority for Choice (RMC) de Republikeinen in de Senaat opriep tegen de kandidaat van president Bush voor het Amerikaanse Hooggerechtshof te stemmen.

'Hij valt inzake abortus buiten de opvattingen van de meeste Amerikanen”, aldus RMC. Bekende gematigde Republikeinen als oud-president Gerald Ford, de gouverneur van New York, George Pataki, en de voorzitter van de senaatscommissie voor justitie, Arlen Specter, zijn als adviseur aan de groep verbonden.

Gisteren, op de laatste dag van Alito's verhoren door de senaatscommissie voor justitie, werd echter duidelijk dat ook gematigde Republikeinen de benoeming van de nieuwe rechter bij het Hof vermoedelijk niet meer kunnen beletten. In een hete zaal werd 's ochtends al zichtbaar dat zelfs de strijdbaarste Democraten, Ted Kennedy en Charles Schumer, het hadden opgegeven. Lui leunden ze achterover, maar vaker nog trokken ze zich ongeïnteresseerd terug uit de vergadering. Buiten de zaal zoemde al rond dat er ook Democraten zijn die vóór Alito willen gaan stemmen. Na afloop brak de onbekende senator Ben Nelson de ban: hem was uit de ondervragingen geen informatie gebleken die een tegenstem rechtvaardigde.

Zo wijst alles erop dat het Hooggerechtshof in conservatieve richting schuift. De ervaren magistraat Samuel A. Alito (55) vervangt Sandra Day O'Connor, een gematigde Republikeinse die met haar stem een 5-4 meerderheid voor, onder andere, legale abortus in stand hield. Tijdens de hoorzittingen gaf Alito de afgelopen dagen geen duidelijkheid over zijn positie in die discussie. Hij ontweek vragen over een memo dat hij in 1985 schreef voor de regering-Reagan, waarin hij de grondwettelijke basis voor legale abortus betwistte. Maar omdat hij ook de 'verzekering” achterwege liet dat hij de legalisering van abortus zal beschermen, moeten we het ergste vrezen, schreef RMC.

Ook op andere terreinen bevestigde Alito het beeld van een overtuigde conservatief. Hij noemde Robert Bork, de kandidaat voor het Hooggerechtshof van Reagan uit 1987 die door zijn extreem conservatieve opvattingen werd weggestemd, 'een van de beste kandidaten van de eeuw”. Hij was op Princeton lid van een comité dat verontrust was over het groeiende aantal vrouwen, gehandicapten en minderheden op de universiteit. Hoewel hij het lidmaatschap noemde in een sollicitatie bij de regering-Reagan in de jaren tachtig, bleek hij de laatste maanden iedere herinnering aan het comité te zijn verloren. Zijn bijnaam is Scalito, naar Antonin Scalia, de meest conservatieve rechter bij het Hooggerechtshof.

De voordracht van Alito vorig najaar was voor zowel progressieve en conservatieve actiegroepen aanleiding de messen te slijpen. De Democraten haalden met behulp van Hollywoodsterren geld op om zich in televisiespotjes tegen Alito te kunnen keren. Conservatieve leiders preekten in diensten die via de satelliet in kerken in het hele land werden uitgezonden voor Alito's benoeming .

Maar het wekte nauwelijks beroering bij het Amerikaanse publiek, dat in meerderheid vóór het recht op abortus is, maar eveneens in meerderheid meent dat familiewaarden verslonzen. In het geval van Alito bleken Democratisch gezinde stemmers de polarisatie van hun partijleiders niet te ondersteunen. Een peiling van nieuwszender ABC wees uit dat evenveel Democratische stemmers Alito steunden als hem afwezen (40 om 39 procent). Republikeinen spraken in overgrote meerderheid hun vertrouwen in de rechter uit.

Dat was bij het begin van de hoorzittingen van de senaatscommissie voor justitie - en toen wist Alito wat hij te doen had: zich op de vlakte houden. Sinds hoorzittingen met kandidaat-opperrechters uitgroeiden tot openbare kruisverhoren - denk aan Clarence Thomas begin jaren negentig, inzake mogelijke seksuele intimidatie - hebben kandidaten technieken ontwikkeld om zich de Senaat van het lijf te houden. Dat bleek al bij de verhoren vorig najaar van kandidaat-voorzitter John Roberts van het Hooggerechtshof, ook hij hield zich veelal op de vlakte. En ook Alito was er in getraind vragen in alle beleefdheid onbeantwoord te laten. Hij beperkte zich tot algemeenheden. Hij heeft geen agenda. Zei hij. Hij wil dat rechters geen recht maken maar alleen recht spreken. Niemand staat boven de wet, zei hij. 'Een eindeloze intellectuele mist daalde neer”, aldus columnist E.J. Dionne in The Washington Post.

Zo werd de basis gelegd voor een relatief onomstreden benoeming, die niettemin een belangrijke beweging in de Amerikaanse politiek accentueert, zoals bleek uit de verklaring van de Republikeinse RMC woensdag: 'Met de selectie van opperrechter Alito zenden de regering-Bush en de leiding van de Republikeinen het signaal dat men de partij steeds meer in een marginale hoek wil drukken, op afstand van de meeste stemmers.'

De senaatscommissie voor justitie moet nu een advies geven aan de voltallige Senaat, die zal stemmen over de benoeming.

    • Tom-Jan Meeus