Zorgen over Tamiflu

Het vogelgriepvirus kan tijdens een behandeling resistentie ontwikkelen tegen Tamiflu. Combinatie met andere virusremmers is misschien nodig.

Nederland slaat 5 miljoen doses van de griepremmer Tamiflu in, om snel een uitbraak van de vogelgriep de kop in te kunnen drukken. In Turkije arriveerden vrijdagavond 100.000 doses Tamiflu die volgens de Wereldgezondheidsorganisatie voorlopig voldoende zijn om patiënten te behandelen en om mensen te beschermen die in contact komen met ziek pluimvee en zieke mensen.

Maar de twijfels over Tamiflu nemen toe. Een Vietnamees meisje en haar moeder overleden in januari vorig jaar na een behandeling met Tamiflu. Hun lot staat beschreven in The New England Journal of Medicine (22 dec 2005). Sterven na Tamiflu-behandeling is niet bijzonder. Dat overkomt meer vogelgrieppatiënten. Maar virologen zagen dat met Tamiflu het virus in moeder en dochter niet meer was te bestrijden. Het was resistent geworden.

Tegen Tamiflu resistent vogelgriepvirus is vaker gemeld. In het tijdschrift Nature stond op 20 oktober vorig jaar een publicatie over een Vietnamese vrouw die waarschijnlijk ziek geworden was nadat ze haar broer met vogelgriep had verzorgd. De vrouw overleefde, maar haar virus werd resistent tegen Tamiflu.

Toch is dit minder erg dan het lijkt. Zolang de resistente virussen alleen tijdens de behandeling met Tamiflu ontstaan en niet andere mensen besmetten, of in pluimvee terechtkomen, blijft Tamiflu zijn werk in de praktijk doen. Pas als een resistente virusstam circuleert en andere virusstammen verdringt, dan wordt het gevaarlijk. En liggen de miljoenen kostende voorraden Tamiflu voor niks te wachten op een uitbraak van vogelgriep.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is Tamiflu het beste wat er is. Een vaccin is er nog niet. Maar Tamiflufabrikant Roche zei in reactie op het nieuws over de overleden Vietnamese moeder en dochter dat het misschien nodig is om Tamiflu in combinatie met andere virusremmers te gebruiken. Of om een hogere dosis te gebruiken. En dat het misschien nodig is om langer Tamiflu te geven. Dat laatste had moeder en dochter uiteraard niet gered.

Ook in Nederland zijn er stemmen opgegaan om naast Tamiflu ook de virusremmer Relenza in te slaan. Die werkt net zoals Tamiflu, maar moet opgesnoven worden. Dat is moeilijker dan het slikken van een pil, waardoor Relenza niet zo populair is.

Tamiflu en zijn concurrent Relenza kwamen begin jaren negentig in het nieuws als geneesmiddelen die géén resistentie zouden opwekken. Resistentie was het grote probleem bij de vaccins tegen de griep veroorzakende influenzavirussen. Het virus muteert zo snel dat iedereen die risico loopt op griepcomplicaties iedere herfst een griepprik moet halen om zich te beschermen tegen de virussen die de komende winter hoogstwaarschijnlijk zullen circuleren.

De hoop op influenzamedicijnen zónder resistentie vervloog echter snel. Toen de nieuwe griepremmers op de markt kwamen (Relenza in 1999; Tamiflu in 2002) waren de eerste publicaties over de resistentie al verschenen.

In de reageerbuis werd groeiend virus moeiteloos resistent. Later is dat ook aangetoond bij vrijwilligers die met een echt (mensen)influenzavirus werden besmet en vervolgens de virusremmers innamen.

wim köhler

    • Wim Köhler