Geld voor vuil

Rotterdam is een afvalverwerker armer en ruim een miljard euro rijker. De gemeente heeft het afval- en milieuconcern AVR, waarvan zijzelf enig aandeelhouder is, in principe verkocht. De verkoopsom bedraagt 1,4 miljard euro en de kopers zijn investeerders. Vorig voorjaar werd AVR, een afkorting die voor Afval Verwerking Rijnmond staat, al in de etalage gezet. Het is een transactie die de gemiddelde bedrijfsaan- en verkopen in belang te boven gaat.

Allereerst ligt het verkoopbedrag hoger dan verwacht, hetgeen Rotterdam financiële armslag biedt. Meevallers kan de stad gebruiken; de ambities zijn hier altijd groter dan de inkomsten. Dan is het afstoten van AVR interessant in verband met de principiële vraag in hoeverre een lokale overheid als onderneming moet optreden. En ook de groep kopers wekt belangstelling. Het zijn de Amerikaanse en Britse investeringsmaatschappijen Kohlberg Kravis Roberts en CVC Capital Partners en de Oranje-Nassau Groep, een Nederlandse investeerder die nog is voortgekomen uit de Limburgse kolenmijnen.

Investeringsmaatschappijen doen de laatste jaren steeds nadrukkelijker van zich horen als nieuwe eigenaars van bedrijven zo uiteenlopend als Vendex KBB (warenhuizen), PCM (kranten en boeken), SBS (tv) en nu dus de vuilverwerker AVR. Ze saneren en hergroeperen hun aanwinsten en hopen op snelle rendementen, mogelijk door het naar de beurs brengen of opdelen en doorverkopen van de gekochte ondernemingen. Investeringsmaatschappijen kunnen een vastgeroest bedrijf een impuls geven, maar hun belang ligt in de eerste plaats bij het boeken van een zo groot mogelijke winst op een zo kort mogelijke termijn. Dit kan conflicteren met de langetermijnbelangen van de overgenomen onderneming, en ook met die van het personeel ervan.

Rotterdam heeft er, overigens na lang aarzelen, terecht voor gekozen AVR af te stoten. Het bedrijf is de afgelopen decennia gereorganiseerd en gemoderniseerd. Het hoort niet tot de strategische kernactiviteiten van de gemeente, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Havenbedrijf - waarvan complete privatisering of verkoop dan ook niet aan de orde is. De functie van AVR als nutsbedrijf lijkt met een langlopend contract gewaarborgd. De onderneming werkt op de commerciële afvalmarkt tot ver buiten het Rijnmondgebied en heeft zelfs een Ierse vestiging. Anders gezegd: er is geen enkele reden waarom Rotterdam met dit bedrijf zélf moet ondernemen. Of het zou het jaarlijkse inkomen aan dividend moeten zijn dat de gemeente als aandeelhouder trekt. Van die gestaag druppelende bron is afgezien voor een verkoopbedrag van 1,4 miljard euro ineens.

Rotterdam mag zich bruto miljardair noemen als dit schip met geld binnen is. Dat schept verplichtingen. Er zijn grote en dure projecten genoeg, zoals de bouw van een nieuw station. Maar juist met de afvalmiljoenen kan de burger op een passende wijze worden bediend. Investeer het voor een flink deel in de bestrijding van het vuil: op straat, bij afvalverzamelbakken en op al die half verloederde plaatsen waar de straatveegdienst te weinig komt. Een schonere stad is een leefbaarder stad.