“Economie moet verder liberaliseren'

De Nederlandse economie moet verder liberaliseren. Dichtgetimmerde markten zoals in het hoger onderwijs en de huizenmarkt moeten worden opengebroken en hervormingen van de arbeidsmarkt voortgezet.

Dit schrijft de secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken, Jan Willem Oosterwijk, in zijn traditionele nieuwjaarsartikel voor het economentijdschrift ESB dat morgen verschijnt. Meer marktwerking levert meer welvaart en meer werkgelegenheid op, betoogt Oosterwijk.

De oproep tot liberalisatie staat haaks op de huidige politieke opvattingen. Die gaan ervan uit dat marktwerking in publieke sectoren is mislukt, dan wel te ver is doorgeschoten en moet worden teruggedraaid. Na de liberaliseringsgolf van de jaren negentig neigen politiek en bestuur nu naar terughoudendheid, hoewel juist gisteren de gemeente Rotterdam bekend maakte het publieke afvalbedrijf AVR aan particuliere investeerders te verkopen.

Volgens topambtenaar Oosterwijk is Nederland geen werkelijk open economie. Marktpartijen beschermen hun posities en privileges tegenover buitenstaanders. Oosterwijk stelt voor dat publiek gereguleerde sectoren en afgeschermde markten opengesteld worden voor buitenstaanders van binnen en buiten de Europese Unie. “Een economie is pas werkelijk open als alle markten voor potentiële toetreders toegankelijk en betwistbaar zijn.“

Het jaarlijkse ESB-artikel van de secretaris-generaal bevat gewoonlijk een polemische boodschap. Vorig jaar luidde deze dat burgers en bedrijven baat moeten hebben bij de hervormingen in de sociale zekerheid en de zorg. Het kabinet is hieraan tegemoetgekomen met lastenverlichtingen.

Dit jaar beklemtoont Oosterwijk de voordelen van marktliberalisatie. De voorspelde chaos op de energiemarkt is uitgebleven en de introductie van het nieuwe zorgstelsel leidt tot lagere verzekeringspremies dan werd verwacht. Het is volgens hem niet nodig dat grote groepen verzekerden daadwerkelijk overstappen naar een andere verzekeraar. “Het creeren van een betwistbare zorgmarkt volstaat om verzekeraars scherp over de prijzen te laten onderhandelen“, aldus de secretaris-generaal.

In de resterende kabinetsperiode verwacht Oosterwijk geen nieuwe hervormingsvoorstellen. Zijn artikel, “Naar een open economie', bevat wel aanbevelingen voor het volgende kabinet. Door afschaffing van regels en loslating van het vaste collegegeld moeten nieuwe aanbieders toegang krijgen tot het hoger onderwijs.

    • Roel Janssen