Crucell wordt zeven keer zo groot

Biotechnologiebedrijf Crucell neemt de veel grotere Zwitserse branchegenoot Berna Biotech over. Daarmee krijgt het Leidse bedrijf de mogelijkheid om zelf medicijnen te gaan produceren en sneller geld te verdienen.

Crucell Leiden, 28-12-05 © Foto Merlin Daleman Laboratorium van Crucell in Leiden, waar technologie voor de productie van vaccins wordt ontwikkeld. Daleman, Merlin

Het is feest aan de Leidse Archimedesweg. Sinds farmagigant Novartis eerder deze week bekendmaakte geen interesse meer te hebben in vaccinfabrikant Berna Biotech en de aandeelhouders van Berna gisteren hun fiat gaven, is de weg vrij voor de overname van het Zwitserse Berna door Nederlands grootste zelfstandige biotechconcern, Crucell. Daarmee is de operatie, die begin vorige maand begon met Crucells bod van bijna 400 miljoen euro, snel en pijnloos afgerond.

De geslaagde overname betekent dat Crucell een sprong voorwaarts kan maken. Nu verkoopt Crucell alleen licenties van zijn PER.C6-technologie: een kweek van menselijke cellen waarin medicijnen kunnen worden geproduceerd. Maar het zes jaar oude bedrijf, dat nog nooit winst heeft geboekt, zou veel meer en veel sneller geld kunnen verdienen als het ook zelf medicijnen op de markt zou kunnen brengen. Daarvoor heb je wel fabrieken nodig. En die heeft Berna.

Daar komt bij dat Crucell alleen farmaciebedrijven als klant heeft, terwijl Berna de consumentenmarkt van vaccins voorziet. Het Nederlandse biotechbedrijf komt met Berna ook sterker te staan tegenover licentiepartners. Wanneer een licentiehouder van Crucell een product op de markt brengt, krijgt Crucell 3 à 10 procent van de omzet. Met Berna in huis kan Crucell meewerken tot een verder stadium van de ontwikkeling en daarmee een aanmerkelijk hogere prijs vragen van afnemers. Ronald Brus, bestuursvoorzitter van Crucell, vatte de voordelen van een overname onlangs als volgt samen: “Het zou de ontwikkeling van Crucell versnellen. Samen kunnen we een van de sterkste spelers ter wereld worden op de markt voor vaccins.“

Rijst de vraag wat het honderd jaar oude Berna, dat ruim twee maal zoveel werknemers heeft en qua omzet zes keer groter is, ziet in het veel kleinere en jongere Crucell (280 werknemers, circa 23 miljoen euro omzet). Want Crucell is tot nu toe weliswaar veelbelovend, maar heeft verder nog niet veel concreets te bieden. Geld is voor Berna, dat al een paar jaar verlies lijdt, het sleutelwoord bij de keuze voor de Nederlanders. Jürg Witmer, lid van de raad van bestuur van Berna, zei onlangs tegen de Neue Zürcher Zeitung dat zijn bedrijf te weinig geld heeft om zelfstandig te blijven. De marges en reserves zijn niet toereikend om voldoende interessante producten te ontwikkelen.

“De ontwikkeling van vaccins is zo duur, dat je dat als klein bedrijf bijna niet meer kunt doen“, zegt Daan Ellens. Hij was jarenlang bestuursvoorzitter van het Maastrichtse Rhein Biotech, dat in 2002 door Berna werd overgenomen, en zat tot eind 2004 in de raad van bestuur van Berna. Om die reden is er in de vaccinsector een consolidatieslag gaande. “De kans op succesvolle producten, nodig voor groei, is samen veel groter.“ Wat voor Berna ook aantrekkelijk is, is dat het bedrijf gewoon in Bern kan blijven en dat er geen fabriek wordt gesloten. Twee bestuursleden van Berna krijgen een plaats in het nieuwe bestuur onder leiding van Ronald Brus. Volgens Ellens is Crucell daarmee een aantrekkelijker partner voor Berna dan Novartis, dat Berna wilde samenvoegen met zijn eigen vaccindivisie Chiron.

Dat een klein bedrijf als Crucell een veel grotere onderneming als Berna kan overnemen, heeft alles te maken met de beurswaarde van het Leidse bedrijf. Die is in 2005 ruim verdubbeld, waardoor Crucell nu bijna 1 miljard euro waard is, bijna drie keer zoveel als Berna. Daardoor kan Crucell ook de rol van leidende partij op zich nemen.

De geslaagde overname zorgt er ook voor dat Nederland zijn meest veelbelovende biotechbedrijf kan behouden. Want hoewel Crucell er florissant voor staat, had het bedrijf op eigen houtje nog jaren nodig gehad om zijn eerste product naar de markt te brengen en winst te maken. Of beleggers zoveel geduld hadden kunnen opbrengen, is onzeker, denkt ook Ellens, die nu werkt bij biotech-investeerder Life Sciences Partners. En zodra zijn beurskoers was gaan zakken, was Crucell een aantrekkelijke prooi geweest voor farmaceutische bedrijven die hun technologiedivisie willen versterken.

    • friederike de Raatelske Schouten