Antirookwet Italië werkt wonderwel

De Italiaanse wet die het roken aan banden heeft gelegd blijkt, één jaar na de invoering ervan, een onverwacht groot succes. “De controle is gewoon waterdicht en dan houden ook Italianen zich aan de wet.“

Emanuela, een lange modebewuste Romeinse moeder, ontploft zowat als de strenge Italiaanse wet tegen roken ter sprake komt. “Het is vreselijk“, zegt ze. “Ik ben niet eens een kettingroker. Maar juist na het eten in een restaurant heb ik ontzettende behoefte om na te genieten met een sigaret. En dan moet je naar buiten. In de kou. Met een volle maag die dan samenkrimpt, maar dat eigenlijk niet kan, omdat hij vol is. Het zou verplicht moeten zijn om voor ons rokers een verwarming buiten te zetten.“

Ze behoort tot een lijdende minderheid. Uit cijfers van het ministerie van Volksgezondheid blijkt dat de een jaar geleden ingevoerde strengste antirookwet van Europa een onverwacht groot succes is. Ongeveer 500.000 Italianen zijn het afgelopen jaar gestopt met roken. De verkoop van sigaretten is met 5,7 procent gedaald en 90 procent van de Italianen is blij met de wet en gelooft dat de maatregel wordt opgevolgd.

Sinds de invoering van de wet mogen Italianen bijna nergens meer een sigaret opsteken. Niet in kantoren, scholen en het openbaar vervoer. Niet in restaurants, sportkantines en bars. Zelfs niet in het trappenhuis van hun eigen flat. Alleen buiten op straat en thuis achter de voordeur kunnen nicotineverslaafden nog ongestoord hun gang gaan.

Een jaar geleden betwijfelden velen af of de maatregel wel zou worden opgevolgd. “Italianen en wetten gaat niet altijd even goed samen“, zo stelt restauranthouder Daniele Avanzi uit Frascati, een stadje ten zuiden van de Italiaanse hoofdstad. “Maar het heeft wonderwel gefunctioneerd.“

Centraal in zijn zaak hangt een bordje waarop staat dat overtreders een boete van 27,50 tot 275 euro kunnen krijgen. Rookt men in het bijzijn van zwangere vrouwen of kinderen onder de twaalf dan verdubbelt de straf. Wordt een illegale roker betrapt door een agent dan moet ook de etablissementhouder tot 2200 euro betalen, omdat hij het delict niet heeft gemeld aan de politie. “De controle is gewoon waterdicht en dan houden ook Italianen zich aan de wet“, aldus Avanzi.

In het begin is heel veel gemopperd over de maatregel, zegt hij. Maar de vrees van veel restauranthouders dat klanten zouden wegblijven, blijkt nu onterecht. Tien procent van de Italianen zegt volgens het ministerie van Volksgezondheid juist vaker buiten de deur te gaan eten. In sommige grote restaurants is een aparte, afgesloten en geventileerde rookruimte gecreëerd. Avanzi: “De atmosfeer in de zaak is nu veel beter. Doordat er geen rook meer hangt, proeven de mensen het eten beter en kan men meer genieten van de aroma's en de geuren die uit de keuken komen.“

Minder goed wordt de wet nog opgevolgd op de werkvloer. Ruim tweederde van de Italianen meent dat hun collega's op kantoor zich houden aan het voorschrift.

Bekend is dat zelfs enkele notoire rokers onder de ministers de wet met voeten treden, zoals Valentino Parlato, de 74-jarige oprichter van de communistische krant Il Manifesto. In een interview met de Corriere della Sera zegt hij al tien jaar zestig sigaretten per dag te roken en dat hij daar ter redactie gewoon mee door is gegaan, zonder dat iemand hem ook maar een strobreed in de weg legt.

Hij wijdt de compassie aan zijn leeftijd. Jonge rokers, zo is de trend, gaan echter steeds vaker de koude straat op om hun sigaret op te steken. In Frascati, zo vertelt restauranthouder Avanzi die zelf ook rookt, staan inmiddels de door de Romeinse Emanuela gewenste kachels in de buitenlucht: “Hier kan men gewoon roken zonder te sterven van de kou.“

    • Bas Mesters