Sardonisch cabaret brengt ode aan alles wat mooi is

Jeroen van Merwijk stommelt het toneel op. Hij draagt twee verhuisdozen en verontschuldigt zich: “Ik heb helemaal niks kunnen voorbereiden. Ik zit namelijk middenin een verhuizing“. En daarmee is de toon gezet: de klaaglijk klinkende cabaretier met de chagrijnige oogopslag speelt dat hij er vanavond met de pet naar gooit. Hij haalt wat spulletjes uit de bovenste verhuisdoos - een Pim Pam Pet-spel, een telefoon met draaischijf, een single van Jacques Brel, een paar notitieboekjes - om zich af te vragen of die allemaal mee moeten naar het nieuwe huis en hij zingt wat liedjes.

Maar dat is genoeg voor een voorstelling waarin Van Merwijk wederom excelleert in razernij over alles wat lelijk en dom is in de wereld om hem heen, en in een ijzerenheinig soort logica dat hij tot in het extreme door redeneert. Hij haalt uit naar het VVD-geloof in marktwerking, vraagt zich luidkeels af waarom er voortdurend van alles moet veranderen, en vergelijkt dit decennium met het progressieve denkmodel van de jaren zeventig: “Dat was net zo dom als nu, maar dan andersom“. En hij stelt vol afgrijzen vast dat de commercie allesoverheersend is geworden. Wisten we bijvoorbeeld dat er tijdens het leven van Gustave Flaubert slechts vijfhonderd exemplaren van diens Madame Bovary zijn verkocht? Zo'n boek zou nu niet eens meer worden uitgegeven. Soms blijft de grap zelfs achterwege; dan is de vaststelling voldoende.

Ook de liedjes passen weer in dat patroon. Van Merwijk laat het wereldleed komisch contrasteren met de vele nieuwe glossy-tijdschriften die telkens op de markt worden gebracht, zingt een honend soort loflied op minister Donner en geeft geestig commentaar op de gevolgen van de vrouwenemancipatie: “'t Man zijn zit in een impasse / mannen moeten zittend plassen“. Maar hij zingt bovendien een paar gave liefdesliedjes waarvan er minstens één een langer leven verdient: “Ik hoef je niet te zien / ik kan je dromen“. Zo is Dat kunnen alleen de héle groten, zijn tiende programma in vijftien jaar, niet alleen een staaltje sardonisch cabaret, maar ook een ode aan alles wat mooi is.

Voorstelling: Dat kunnen alleen de héle groten, door Jeroen van Merwijk. Regie: Pieter Bouwman. Gezien: 10/1 in De Griffioen, Amstelveen. Tournee t/m 27/5. Inl. 030-2313416, www.kikproductions.nl

    • Henk van Gelder