Regering in Kiev om gascontract weggestuurd

Het Oekraïense parlement heeft gisteren met 250 tegen 50 stemmen het kabinet van premier Jechanoerov ontslagen. Het gevolg is een constitutionele crisis, omdat noch het parlement, noch president Joesjtsjenko in staat lijkt een nieuw kabinet te benoemen vóór de parlementsverkiezingen van 26 maart.

Het draaide gisteren om het contract dat vorige week de “gasoorlog' tussen Oekraïne en Rusland beëindigde. Rusland draaide per 1 januari de gaskraan naar Oekraïne dicht, waarna Oekraïne zich bediende van Russisch gas dat was bestemd voor West-Europa en de gasvoorziening van EU-landen in gevaar kwam. In het zes maanden geldige contract beloofde Oekraïne voortaan 95 dollar per duizend kubieke meter gas te betalen, meer dan vorig jaar maar veel minder dan de 230 dollar die Rusland eiste.

Toch bleek dat de oppositie, aangevoerd door ex-premier Timosjenko, te veel: zij eiste annulering van het gascontract. De industrie zou ten onder gaan door de hogere gasprijzen en Rusland kreeg te veel zeggenschap over import en distributie van gas. Onder meer door steun van ex-premier Janoekovitsj, tijdens de “oranje revolutie' nog Timosjenko's aartsvijand, viel vervolgens het kabinet.

Premier Jechanoerov verdedigde het gascontract als een redelijk compromis en beloofde dat voor Oekraïense burgers de gasprijzen dit jaar niet stijgen. Hij meende dat het parlement het gascontract niet kon ontbinden, omdat het geen intergouvernementele overeenkomst is. Na de uitslag zei hij: “De mensen willen een beetje dollen. Dit heeft geen enkel effect.“

De relevantie van het ontslag is inderdaad twijfelachtig. Tijdens de “oranje revolutie' van vorige winter werd haastig een wet aangenomen die het parlement vanaf 1 januari dit jaar grotere bevoegdheden geeft. Maar onduidelijk is of het een kabinet naar huis kan sturen: volgens veel experts kan het slechts het vertrouwen in individuele ministers opzeggen, niet in de premier of het kabinet. Ook zou het parlement procedurele fouten hebben gemaakt. Andere experts bestrijden dat. In elk geval kan het kabinet volgens de grondwet nog zestig dagen doorwerken. Voor 26 maart komt het parlement nog slechts tweemaal bijeen.

Een woordvoerder van president Joesjtsjenko wijt het ontslag van het kabinet aan profileringsdrang: “De afgevaardigden dachten aan de verkiezingscampagne, niet aan de landsbelangen.“ De president zelf noemde de motie vandaag “onbegrijpelijk, onlogisch en verkeerd“ en een poging van leden van het “oude regime' om Oekraïne te destabiliseren.

Joesjtsjenko noemde het gascontract met Rusland eerder een briljante prestatie, een kwalificatie die volgens zijn ex-premier Timosjenko ingegeven werd door een zware nieuwjaarskater.

Jechanoerov trad 22 september aan als premier nadat de groep politici die de oranje revolutie ontketende in kampen uiteenviel. Hij verving toen premier Timosjenko.

Oekraïne: pagina 5

    • Coen van Zwol