Even doet Nederland ertoe in de VS

In de VS worden de Nederlandse aarzelingen over de missie naar Afghanistan in detail gevolgd.

Washington, 11 jan. - Even is Nederland van belang in Washington. Niet dat de Amerikaanse media er aandacht voor hebben, of dat ook maar één politicus er zijn agenda voor verzet. Maar toch, in de kleine groep deskundigen die de vormgeving van de Amerikaanse buitenlandse politiek op de voet volgt, worden de Nederlandse aarzelingen over deelname aan de militaire missie in de Afghaanse provincie Uruzgan nauwgezet bijgehouden.

Wie daaraan twijfelt, moet deze week de conservatieve Weekly Standard raadplegen. Daarin wordt met gevoel voor Hollandse details (coalitieregering, driepartijenkabinet, het verschil tussen een kabinetsvoornemen en -besluit) geschetst waarom de Nederlandse handelwijze inzake Afghanistan voor de VS van gewicht is.

Het stuk zelf, geschreven door Vance Serchuk van het American Enterprise Institute, is negatief over het “schichtige“ opereren van Nederland en de “bijna lachwekkende besluiteloosheid van deze Europese bondgenoot in de oorlog tegen terreur“. Maar dat is vanuit Amerikaans perspectief slechts bijzaak.

Echt van betekenis in Washington is dat de aarzelingen van Nederland - onbedoeld - een rol spelen in een conflict in de regering-Bush over het buitenlands beleid. In Bush' eerste termijn waren assertiviteit en eigenbelang het uitgangspunt, na “11 september' aangevuld met neoconservatief moralisme.

De grondleggers van dit beleid, minister van Defensie Donald Rumsfeld en vice-president Dick Cheney, hebben in de tweede termijn moeten inbinden. Hun aanpak tastte de reputatie van de VS in de wereld te veel aan. Met minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice als boegbeeld is er weer aandacht voor rationaliteit en internationaal overleg.

De vormgeving van de missie in Afghanistan, waarin Nederland onder de vlag van de NAVO zou samenwerken met de Canadezen en de Britten, is vanuit Amerikaans oogpunt een concessie aan dit herleefde internationalisme. Maar zoals al bleek in de langslepende discussie rond wrede behandeling van terreurverdachten, is de as Rumsfeld-Cheney allerminst verslagen. Met name Rumsfeld vindt de NAVO een hopeloze bureaucratie.

Zijn medewerkers hebben de laatste maanden intern voorspeld dat de opzet van de Afghanistan-missie zal verzanden in veel overleg en geen actie, zo wordt op het State Department verteld. Een crisis in de NAVO over dit onderwerp is in deze redenering voor Rumsfeld geen drama: het bewijst zijn gelijk. Ofwel - voor de liefhebbers van oneliners: Nederland speelt Rumsfeld in de kaart.

Onderminister voor Europese Zaken Daniel Fried, die gisteren in de Volkskrant zei dat hij “perplex“ is over het “oververhitte“ debat in Nederland, bevindt zich aan de andere kant van het spectrum. Fried is een beroepsdiplomaat die nog speciaal adviseur voor Oost-Europa van president Clinton was.

Fried behoort tot degenen die menen dat de Amerikanen er belang bij hebben dat het draagvlak van de oorlog tegen terreur wordt verbreed. Zijn opmerkingen in de Volkskrant waren bedoeld om een Nederlands ja te bevorderen. [Vervolg URUZGAN: pagina 2]

URUZGAN

“De tactiek van terreur werkt'

[Vervolg van pagina 1] Maar gisteren rees op het State Department de vraag of dat wel gelukt was: Fried was voorlopig niet meer beschikbaar voor de media.

Nederland aarzelt intussen zo lang over zijn deelname, dat veel Amerikaanse volgers hun vertrouwen al verloren hebben. Vance Serchuk, de auteur van het stuk in de Weekly Standard - een veel geraadpleegde bron in de regering-Bush - vertelde gisteren dat het in eerste instantie zijn voorkeur had dat de missie onder de vlag van de NAVO zou opereren in Afghanistan.

Serchuk: “Maar wanneer een bondgenoot als Nederland zo lang aarzelt, denk ik dat de Amerikanen beter zelf de verantwoordelijkheid kunnen nemen.“

De situatie is ontstaan, zegt hij, dat terroristen, tegen wie Nederlandse soldaten zullen moeten vechten, nu al weten dat de Nederlanders extra kwetsbaar voor aanslagen zijn. “Ik vind het gevaarlijk als onze regering verantwoordelijkheid deelt met een bondgenoot, Nederland, die er blijk van geeft de verantwoordelijkheid niet te willen nemen.“ Hij doelt op het compromis waarin het kabinet een voornemen bekendmaakte, geen besluit. “De tactiek van de terroristen werkt in Nederland. Dat zou ik niet willen meemaken, als ik Nederlander was.“

Voor de VS zou een positief besluit van Nederland alleen nog welkom zijn als de regering er rond voor uitkomt dat er grote risico's zijn, zegt hij. “Dan moet de regering ook uitleggen dat er Nederlands bloed gaat vloeien. Dat men de verantwoordelijkheid wil nemen in de oorlog tegen Al-Qaeda en de Talibaan. Dat men zegt: we willen niet verliezen, deze oorlog tegen terreur is zo belangrijk - we zijn bereid slachtoffers te accepteren totdat we gewonnen hebben.“

Serchuk heeft het Nederlandse debat tot in detail gevolgd - hij kent de uitslagen van opiniepeilingen over de missie uit het hoofd. Het valt hem op dat er zo weinig aandacht is voor de “moedige“ mensen die in Afghanistan een democratie proberen te vestigen, terwijl men vecht “tegen een vijand die de geschiedenis 1.300 jaar wil terugdraaien“. En dat Nederland altijd bereid is steun te verlenen aan in nood verkerende landen in Afrika, maar in dit geval aarzelt. “Als je arm in Afrika bent krijg je steun van Nederland, als je militaire bescherming in Afghanistan nodig hebt niet?“

Wanneer Nederland afhaakt zal dat de VS weinig uitmaken, zegt hij. “Het zal Nederland meer schaden. De VS doen al zo veel in de oorlog tegen terreur. Dat deeltje kunnen we er nog wel bijdoen.“