Indrukwekkend, vinden ze de Deltawerken

Wat de watersnoodramp van 1953 voor Nederland is geweest, zijn de overstromingen in New Orleans voor de Verenigde Staten. Een delegatie bezoekt de Deltawerken.

“Wat wij Amerikanen kunnen leren van jullie Nederlanders?“ De Amerikaanse tv-jounalisten uit Louisiana staan op de brug van het schip Arca van Rijkswaterstaat en denken na. Rechts strekt de Noordzee zich uit, links liggen de Zuid-Hollandse duinen. We varen langs de Maeslantkering in de Nieuwe Waterweg. “Indrukwekkend“, zegt Michael Hill van het Amerikaanse televisiesation WGNO. Indrukwekkend is niet alleen de Maeslantkering, zegt Hill. “Maar vooral de wil en de vastberadenheid van een complete natie om een land onder zeeniveau tegen overstromingen te beschermen. Die wil ontbreekt bij ons. Lang niet alle Amerikanen zijn doordrongen van het besef dat er iets in Louisiana moet gebeuren om rampen als Katrina te voorkomen.“

De Amerikanen betreuren na de orkanen Rita en vooral Katrina elfhonderd doden. Een kwart miljoen huizen zijn vernield. Achttienduizend bedrijven hielden op te bestaan. Anderhalf miljoen mensen werden geëvacueerd. En nu zijn de Amerikanen vijftig man sterk in Nederland om te kijken wat zij van de Hollandse aanpak kunnen leren.

De Amerikaanse delegatie is hier op uitnodiging van staatssecretaris Melanie Schultz van Haegen (Verkeer en Waterstaat, VVD) en bestaat uit onder anderen de senatoren Mary Landrieu en David Vitter, lid van het Huis van Afgevaardigden Bill Jefferson en de gouverneur van de staat Louisiana, Kathleen Blanco.

Het zijn deze bestuurders die president Bush binnenkort besluiten zullen voorleggen die hij, na alle kritiek op zijn beleid, moeilijk zal kunnen weigeren. De discussie in de Verenigde Staten is vooral hoe hoog de bescherming moet worden, bijvoorbeeld tegen orkanen van categorie 5. Voor welke delen van het gebied in Louisiana precies én hoeveel de maatregelen mogen kosten. Het bezoek van de politici (met in hun kielzog het Amerikaanse bedrijfsleven, waarmee Nederland zaken hoopt te kunnen doen) is mede te danken aan de Nederlandse ambassadeur in Washington, Boudewijn van Eenennaam. Hij bezocht anderhalve maand geleden het rampgebied in New Orleans. Het huidige, driedaagse bezoek aan Nederland, legt hij uit, moet de Amerikanen weer optimistisch maken. “To lift the spirits“, zegt hij. De woordvoerder van de Amerikaanse delegatie, Adam Sharp, is het daar van harte mee eens. “Voor mensen die kort na de overstromingen op hun daken zaten te wachten op hulp, was het moeilijk voor te stellen dat bescherming mogelijk is.“ Het zien van bouwwerken als de Oosterscheldedam en de Maeslantkering in Nederland maakt de Amerikanen volgens Sharp bewust dat bescherming geen droom is.

Vanmiddag zijn in het Kurhaus in Scheveningen de eerste Nederlandse presentaties gegeven en Amerikaanse verklaringen afgelegd. Vanmorgen was er voor Amerikaanse journalisten en voorlichters een boottocht langs de Zuid-Hollandse kust. De Amerikanen zijn nieuwsgierig naar het hoe en wat van de Nederlandse kustbescherming. Die wordt de beste ter wereld gevonden.

Het is weer eens een ander perspectief dan kort na de ramp in New Orleans. Toen waren er vooral veel critici in Nederland die erop wezen dat zo'n overstroming ook ons land zou kunnen treffen. De gevolgen zouden niet minder catastrofaal zijn als zo'n ramp zich hier zou voordoen. Veel dijken zijn immers nog steeds niet op orde. Nederland heeft zich door de onaantastbare Deltawerken in slaap laten sussen. Het waant zich ten onrechte eeuwig veilig - ruim vijftig jaar na de watersnoodramp die in 1953 ruim achttienhonderd levens kostte.

Hoe anders is de sfeer nu. Ambassadeur Van Eenennaam heeft de Amerikanen voorgehouden dat Nederland het neusje van de zalm is wat betreft waterbeheer. Als de Amerikanen nu bereid zijn om geld beschikbaar te stellen kunnen ook zij tegen overstromingen beschermd worden. De Amerikanen willen het graag horen. Kapitein Kees Zwaan van de Arca legt voor verschillende Amerikaanse camera's uit dat de golven op de Noordzee doorgaans kort en hoog zijn, maar dat de Maeslantkering nog nooit gesloten hoefde te worden. Trijnie Dijkhuis van het Rijksinstituut voor Kust en Zee (RIKZ) vertelt dat niet alleen dijken en dammen belangrijk zijn, maar ook het suppleren van zand op en voor de kust. De Amerikanen zuigen de informatie op. Een journalist uit Louisiana: “Hier zien wij wat de mogelijkheden zijn. Met deze kennis kunnen wij gelden aanboren bij de federale regering.“ Bescherming tegen overstromingen wordt daar volgens hem niet als prioriteit gezien. “Sommige mensen zeggen simpelweg: bouw maar een muur om New Orleans heen.“

Zij zien grote overeenkomsten tussen Louisiana en Nederland, gebieden die deels onder zeeniveau liggen en die zowel bedreigd worden door het water als er ook van profiteren. Nederland door bijvoorbeeld de haven van Rotterdam; Louisiana heeft de grootste haven van de Verenigde Staten.

De Amerikanen zien ook grote overeenkomsten tussen de overstromingen in Louisiana en de watersnoodramp in Nederland. “Wij hebben in 1953 besloten om af te rekenen met voortdurende overstromingen. Dat willen de Amerikanen nu ook doen“, zegt ambassadeur Van Eenennaam.

De ramp in New Orleans heeft aangetoond hoe belangrijk het havengebied van Louisiana voor heel Amerika is, zegt de woordvoerder van de Amerikaanse delegatie, Adam Sharp. “Tachtig procent van al het graan dat vanuit de Verenigde Staten wordt geëxporteerd, verlaat het land via Louisiana Port Area. Zeventig procent van alle olie en gas die off shore wordt gewonnen, komt via Louisiana het land binnen. De ramp heeft aangetoond dat New Orleans voor de Verenigde Staten niet slechts de stad is waar Mardi Grass wordt gevierd, maar belangrijk is voor de economie van het gehele land.“

    • Arjen Schreuder