Van Ammelrooy als filmster uit jaren '10

Ze heette Annie Bos en ze was een beroemde filmster voor de oorlog. Voor de Eerste Wereldoorlog wel te verstaan. Ze speelde in een recordaantal van 49 films voor de Haarlemse filmfabriek Hollandia, maar werd daarna snel vergeten. De Haarlemse Toneelschuur en het Amsterdamse Filmmuseum wekken haar nu tot leven, met een retrospectief en een toneelstuk: Toen het licht verdween.

Willeke van Ammelrooy als filmster Annie Bos in de monoloog “Toen 't licht verdween'. Sanne Peper Peper, Sanne

Voor de hoofdrol werd Willeke van Ammelrooy geëngageerd, een award winning-filmster in haar eigen tijd, die nu al in 47 films heeft gespeeld en het record van Bos dus zeker zal kloppen.

In het toneelstuk van schrijfster Céline Linssen en regisseur Bart Oomen krijgt de bejaarde Annie Bos bezoek van een filmhistoricus, die graag haar herinneringen wil optekenen. Enigszins tegenstribbelend gaat Bos akkoord. Ondersteund door filmbeelden van de jonge Annie Bos die op een gaasdoek worden geprojecteerd, komt haar geschiedenis tot leven. Oude vrouw kijkt terug op roemrijk verleden, in de traditie van de klassieke film Sunset Boulevard. Linssen baseerde zich op de brieven en artikelen van de Australische filmhistoricus Geoffrey Donaldson, die Annie Bos in de jaren zeventig opzocht.

Maar wat is nu eigenlijk de tragiek? Annie Bos werd op haar 33ste afgedankt: “far too old' vonden de nieuwe Britse zakenpartners haar. In dit stuk zit zij daar blijkbaar nog steeds mee, en heeft ze daarna niet echt meer geleefd. Maar de tekst van Linssen is te vlak, de tragiek komt op geen enkele manier over. Gewaagd is de monoloogvorm, waarin de aanwezigheid van de gesprekspartner alleen wordt gesuggereerd. Maar je mist daardoor wel een potentieel interessant gegeven: de relatie tussen interviewer en geïnterviewde. Bovendien blijkt de vorm iets te hoog gegrepen voor Willeke van Ammelrooy. Ze redt zich met een ironisch, speels toontje, en door de bejaarde Bos een roerende ijdelheid mee te geven. Ze hult zich in zwarte jurken, met spannende sjaals. Maar dwingend is haar optreden nergens. Van Ammelrooy is en blijft filmactrice. In de jaren zestig speelde zij toneel, in de jaren zeventig nog driemaal en daarna nooit meer. Dat is niet genoeg om de magere monoloog te redden. Als Van Ammelrooy even gefilmd wordt en naast de echte Annie Bos op doek verschijnt, komt ze meteen meer tot leven.

De kennismaking met de echte Annie Bos is wel bijzonder. Ze is geen diva, maar een gezellig hittepetitje, een aantrekkelijk biggetje, goedlachs en ongetemd. Meteen is duidelijk waarom ze zo populair was; ze is de enige levende tussen dode, bordkartonnen figuren.

Voorstelling: Toen 't licht verdween, door Toneelschuur Producties. Gezien: 7/1 Toneelschuur, Amsterdam. Tournee t/m 4/2. Inl. 023-5173910 of www.toneelschuur.nl

    • Wilfred Takken