Wereldwonderen

En dan, in het volgende uurtje, komen Wolfgang Amadeus Mozart en Johan Sebastian Bach ook nog voorbij, zei de presentator. We begrijpen wat hij bedoelde. We krijgen muziek van die twee componisten te horen. Om het eens op een andere manier aan te kondigen, zeggen de vakmensen van de microfoon dan dat ze “voorbijkomen'. Ze blijven niet plakken, na Eine kleine Nachtmusik komt er weer iets anders. Alles komt en gaat voorbij, meer dan ooit, en zeker is dat het geval met de muziek. Als die niet voorbijging, was er niet eens muziek.

Een dag of wat geleden liep ik aan een televisie voorbij, toen daar een programma over de wereldwonderen voorbijkwam. Als er dingen of verschijnselen of bouwwerken zijn - hoe noem je ze - die mij altijd weer nieuwsgierig maken, dan zijn het deze zeven wonderen. Ze herbergen het geheim van het kolossale. Hoe zijn de mensen duizenden jaren geleden op het idee te komen, zoiets te bouwen, hoe hebben ze de energie gevonden en de techniek om die reuzenwerken uit te voeren? Vooral de piramide van Cheops heeft al sinds ik er voor het eerst van hoorde, misschien toen ik een jaar of vijf was, mijn eerbiedige verbazing gewekt. Die werd er niet minder op toen ik hoorde of las dat omstreeks de 25ste eeuw voor Christus 20.000 slaven er 25 jaar aan hadden gewerkt. De geheimzinnigheid werd nog bevorderd doordat in de piramiden een gangenstelsel was dat leidde naar de grafkamer waar de dode farao lag. Kinderen kunnen verslaafd raken aan hun belangstelling. Zo raakte ik tijdelijk verslaafd aan Cheops, en zoals dat met verslavingen gebeurt: helemaal voorbij gaan ze nooit.

Dus bleef ik even naar dit programma kijken, in de hoop nog iets nieuws over mijn lievelingswereldwonder te weten te komen. Nee. Er was iets heel anders aan de orde. De mensheid had het nu lang genoeg met die oude wonderen gedaan. Het werd hoog tijd voor een nieuwe set. Dat was de strekking. Die zou op democratische wijze tot stand worden gebracht, via internet. Deskundigen van het wonderwezen hadden al een short list (korte lijst) opgesteld waaruit de mensheid de definitieve keuze zou maken. De opera van Sydney, de Eiffeltoren, nog veel meer bouwwerken die er wezen mogen. Helaas stond onze Oosterscheldedam er niet bij, zei de presentator. Niets had de wondercommissie in Nederland kunnen vinden. Toen kwam er een andere deskundige voorbij (of was dat in een ander programma?) en die zei dat het niet was uitgesloten dat binnen veertig jaar heel Nederland tot de dan geldende wonderen zou horen. Want wegens het broeikaseffect, het stijgen van de zeespiegel zou ons land dan in zijn geheel op z'n minst enige tientallen meters daaronder liggen. Als we het dan droog wisten te houden, zou dat tegen die tijd als een wereldwonder worden beschouwd.

Al langer hebben veel mensen zich verongelijkt gevoeld omdat de zeven wereldwonderen aan de oudheid waren voorbehouden. Daarom hebben ze, ook een poos geleden, er een achtste aan toegevoegd. Niet het achtste, maar een achtste. Zo kon ieder volk zijn eigen bouwwerk bij het lijstje zetten. In Nederland kwamen we met het Paleis op de Dam. Geen slechte keuze. Voor de gemeente het aan het koninklijk huis verhuurde, was het ons raadhuis, en een bolwerk van de democratie. Het heeft een kolossaal uiterlijk, op het grimmige af, maar voor de burgerij was het vrij toegankelijk, en de Burgerzaal heeft een klassieke allure. Bovendien is het een bouwkundige prestatie van de eerste orde. Het is gebouwd op duizenden palen. Ja, achtste wereldwonder.

Dan hebben we nog een achtste wereldwonder: de Oosterscheldedam, het monument van de Nederlandse consensus. Gebouwd om ons tegen de nationale erfvijand te verdedigen, maar tegelijkertijd voorzien van openingen die het verse zeewater doorlaten, waardoor het natuurgebied en de mosselen- en oesterteelt gespaard blijven. En veel duurder geworden dan op de begroting vermeld was. Bij zwaar weer laten we de zware schuiven voor de openingen zakken en het land is veilig. Toen dit wonder voltooid was, in 1986, werden voor het feest de bevriende staatshoofden uitgenodigd. President Mitterrand liet zich de verse oesters goed smaken. Een krentenkakker heeft toen uitgerekend wat één zo'n oester ons belastingbetalers had gekost. Maar zo gaat het bij wereldwonderen: op een paar centen meer of minder wordt niet gekeken.

Wat moeten we nu van deze verkiezingen verwachten? Ik heb altijd een zekere compassie gehad met de Chinezen die hun Muur er niet op hadden gekregen. In de Opera van Sydney zie ik niets. Dan zou Frank Gehry's museum in Bilbao er ook op moeten. En de Petronas Towers, hoewel die niet meer het hoogste gebouw ter wereld zijn. Straks komt de sjeik van Dubai met een curieus eiland waarop een ontzagwekkend nog curieuzer hotel, alles gebouwd door Nederlandse aannemers. De Kanaaltunnel lijkt me in aanmerking te komen. Strikt persoonlijk zou ik het Monument voor de Derde Internationale van Vladimir Tatlin er wel op willen hebben, de 400 meter hoge, draaiende, spiraalvormige toren, ontworpen in 1919 en nooit gebouwd.

Zo kunnen we doorgaan. Is een wereldwonder nog een verschijnsel dat democratisch kan worden bepaald, vastgesteld, gekozen? Volgens mij is het beter, het oude lijstje met rust te laten, waarna iedereen zoveel achtste wonderen eraan kan toevoegen als hij maar wil. Ik blijf bij Tatlin en de Oosterscheldedam.

    • S. Montag