Sekslessen in de paleistuin

Paul Steenhuis reist door China en zoekt in de tuin van het Verboden Paleis in Beijing naar sporen van een oud verhaal.

The Oriental Pearl telecommunications tower in Shanghai's Pudong financial district is framed by a monument across the river September 23, 2005. Photographer: Kevin Lee/Bloomberg News BLOOMBERG NEWS

China is het land waar de oudste verhalen en mythes over seks zijn geschreven. De in Leiden opgeleide sinoloog Robert van Gulik (1910-1967) verzamelde als een van de eersten zulke verhalen en plaatste die in perspectief in zijn boek Sexual Life in Ancient China.

Seks, althans het evenwicht tussen het vrouwelijk principe yin en het mannelijke principe yang, bepaalt eigenlijk het hele wereldbeeld van de Chinezen: als yin en yang in evenwicht zijn, is het universum in natuurlijke harmonie. Seks werd in China - tenminste tot het preutse communisme de overhand kreeg - ook niet als iets zondigs of slechts gezien. Hoe langer de daad duurt, hoe meer yin en yang man en vrouw uitwisselen, des te beter het is, volgens de taoïsten. Beschrijvingen van technieken om vrouwen langer seksueel plezier te bezorgen, zijn in China dan ook eeuwenoud. Seks werd als zó mythisch gezondmakend gezien, dat mannen geloofden dat ze onsterfelijk zouden worden, als ze maar zoveel mogelijk yin opnamen, door het met zoveel mogelijk vrouwen te doen -waarbij klaarkomen voor mannen overigens als gevaarlijk krachtsverlies werd gezien. Niet alleen de Chinese keizers met hun harems geloofden daar in, maar ook de communistische leider Mao Zedong. Vandaar dat hij het op zijn oude dag met zo veel mogelijk jonge Chinese meisjes deed, om maar onsterfelijk te worden. Tevergeefs.

Maar nu lijkt het net alsof ik om de seks naar China reisde. Dat is niet zo. Ik was met mijn gezin (man, vrouw, puber van 15) op een doorsnee toeristisch-nieuwsgierige rondreis door China, na alle verlokkende reisverhalen die ik in mijn omgeving al had gehoord over het `nieuwe China`. We maakten een door ons zelf samengestelde reis (geen groepsreis). Je kunt bij reisorganisaties als Koning Aap of VNC vervoer en accommodatie regelen van plek naar plek: in het hotel of pension krijg je dan je trein- of vliegtuigkaartje voor de volgende halte van je reis. Handig als je, zoals wij, geen Chinees spreekt.

Omdat we een 15-jarige bij ons hadden, hebben we vooral een stedenreis gekozen en niet te veel plekken waar je na urenlange busreizen in bonte klederdracht getooide Chinese minderheden ziet. Steden in China zijn, zeker nu de welvaart er aanzwelt, ook heel opwindend. Dus begonnen we in Beijing, daarna naar Xian (van het terracotta-leger), door naar Shanghai (een aanrader), dan naar het idyllische rivierdorpje Yangshuo in Zuid-China (absolute aanrader) en tenslotte naar Hongkong om vandaar na een paar dagen thuiswaarts te vliegen. Totale reisduur: ruim drie weken. Op een tropische storm na die bij Shanghai voor een dag vertraging op het vliegveld zorgde (de natuur laat zich niet temmen) liep eigenlijk alles gesmeerd.

Wij reisden vooral per trein, `s nachts, in de meest luxe slaapwagons. China blijkt veel meer dan West-Europa een klassenmaatschappij en op stations worden treinen tweetalig (Engels en Chinees) en met cijfers duidelijk aangegeven.

Lastiggevallen zijn we nergens. Chinezen, ook de armste bedelaars of de arme boeren, die bij het station in Xian op straat `wonen` in afwachting van werk, zijn vooral op Chinezen gericht. In tegenstelling tot de verhalen die je altijd over norse Chinezen hoort (we hebben het nu niet over de mensenrechtensituatie, maar over de omgang met toeristen) zijn ze over het algemeen vriendelijk en behulpzaam; als ze al geen Engels of Frans spreken, zoeken ze iemand die dat wel kan, en kun je zo communiceren.

Voor onze 15-jarige was Shanghai een van de hoogtepunten: een sfeervolle stad, vanwege de oude koloniale kant, en de moderne, westerse kant, nu volop in concurrentie met Hongkong om zakenstad nummer 1 te worden. Met onder andere een grote `souvenirmarkt` vol Nike-sportschoenen, hippe basketballpetten en ander zeer begeerlijke spullen voor pubers. Dieptepunt voor een 15-jarige was een driedaags verblijf (het aantal `verblijfsdagen` hadden we steeds van te voren vastgelegd) in het historische negentiende-eeuwse, suffe maar mooie vestingstadje Pingyao, tussen Beijing en Xian, waar behalve wat oude, heel authentieke winkelstraatjes binnen de oude vestingmuren niets te beleven viel voor jongeren.

Minpuntjes waren er eigenlijk nauwelijks deze hele China-reis. Hoewel, als we in Beijing een monument wilden bezoeken, was dat vaak half of helemaal gesloten, omdat er druk aan getimmerd wordt, om de boel op te knappen voor de grote Olympische Spelen-invasie in 2008. Zo ook in de Verboden Stad in Beijing, het ommuurde paleizencomplex waar de Chinese keizers eeuwenlang opgesloten leefden, grenzend aan het Plein van de Hemelse Vrede.

De keizerlijke tuin in de Verboden Stad viel een beetje tegen. Maar misschien had ik daar ook te hoge, koortsige verwachtingen van. Dat komt omdat ik toevallig voor mijn China-reis een verhaal uit het gerenommeerde Britse kunstblad Apollo (maart 2005) onder ogen had gekregen. Daarin werd verslag gedaan van de ontdekking van een tot nu toe minder bekend Chinees `pillowbook`, een getekende erotische handleiding voor geliefden, uit de achttiende eeuw. Nu wemelt het van zulke oude Chinese erotische prentenboeken, maar het bijzondere van dit boek, getiteld Keizer en hofdames, is dat hij helemaal gesitueerd is in de keizerlijke paleistuin in de Verboden Stad. Onder iedere boom, in ieder seizoen wordt fijnzinnig een ander standje uitgebeeld. Want, zo betoogt de artikelschrijver Efrat El-Hanany, het erotisch prentenboek, dat in het bezit is van het Amerikaanse Kinsey Institute, is een kopie van het bekende achttiende-eeuwse beroemde prentenboek Het najagen van plezier in de loop van de seizoenen (Yueman qingyou). Dat is een (non-erotisch) twaalfbladig boek met afbeeldingen van hoekjes van de keizerlijke tuin, waarin hovelingen zich onschuldig vermaken. Het was een lievelingsboek van keizer Qianlong, die regeerde van 1736-1795.

Het erotische prentenboek volgt de twaalf seizoensprenten precies, alleen de hovelingen jagen hier meer vleselijke genoegens na, in precies dezelfde omgeving. Dus een bordspelletje in een paviljoentje in de keizerlijkse tuin wordt bordspelletje plus een copulerend triootje, omringd door geklede hovelingen, in het tuinpaviljoen. El-Hanany vermoedt dat dit boek ook uit de keizerlijke bibliotheek komt. Het prentenboek sluit aan bij de schat aan erotische verhalen en mythes die over de Chinese keizers, met hun harems en eunuchen, de ronde doen. Zo zou er een keizer uit de Shang-dynastie ten ondergegaan zijn aan non-stopseks, (hij wilde alleen lopen met een concubine op zijn `liefdeslans'). En er zou een keizer geweest zijn in de Sui Dynastie, die nooit wilde reizen als hij niet tien wagens met daarin steeds een naakt meisje mee kon laten reizen. De hele Verboden Stad, waarin de keizer met zijn honderden vrouwen en gecastreerden woonde - gewone Chinezen mochten er op straffe van dood niet binnen - was ook een beklemmend, geïsoleerd ceremonieel sekspaleis.

Maar in de keizerlijke tuin van de Verboden Stad, was afgelopen zomer weinig van dat najagen van zulk of ander plezier na te voelen. Het was een truttig ommuurd parkje, met paviljoentjes en exotische bomen en rotsjes. Er klonk wat getimmer. Onritmisch gebonk, om met de dichter en classicus Guépin te spreken:

Wat blijft er over van het liefdesgebeuren

buiten de vier muren?

Onritmisch gebonk

van de bovenburen.

(uit: Intimiteiten van J.P. Guépin).