Joan Crawfords grote ogen

Van alle femmes fatales die de filmgeschiedenis kent, is Joan Crawford (1904-1977) misschien wel de meest fatale omdat zij ook fataal was voor zichzelf. Een typisch geval van de spiegelreflex tussen kunst en leven. Een leven dat talloze malen werd beschreven. Het meest gruwelijk natuurlijk in het ook verfilmde Mommie Dearest, dat haar adoptiefdochter Christina (voorheen “Joan') in 1978 kort na haar moeders dood publiceerde. Dat was een zogeheten tell-all: geen detail over de wodkadrinkende ster die haar geadopteerde kinderen mishandelde bleef onbenoemd. In de anderhalf uur durende televisiedocumentaire Joan Crawford: The Ultimate Movie Star uit 2002 die nu als extra is opgenomen op een van de vier schijven van de Joan Crawford Collection wijdt Christina nog eens extra uit over de kleerhangers waarmee haar moeder hen mishandelde. In haar woorden: Crawford had waarschijnlijk een kleerhangerfobie opgelopen toen ze als kind met haar moeder in een kamertje achter een wasserij woonde en de hele dag kledingstukken op knaapjes moest hangen. Het zijn de enige zwarte randjes aan de docu die verder vooral als doel heeft de ster nog een keer te laten stralen op talloze foto's en filmfragmenten uit de oude doos en in de anekdotes van stokoude overlevenden die getuigen van de gouden jaren van Hollywood. Heerlijk!

De verzamelde films Mildred Pierce (Michael Curtiz, 1945), Humoresque (Jean Negulesco, 1946), Possessed (Curtis Bernhardt, 1947) en The Damned don't Cry (Vincent Sherman, 1950) stammen uit haar Warner-periode. Jarenlang was zij de ster van de MGM-studio's met halverwege de jaren dertig topfilms als Grand Hotel, Sadie McKee, No More Ladies en Love on the Run (met Clark Gable). Maar Hollywood was toentertijd nog onbarmhartiger dan vandaag de dag als de jaren gingen tellen. Dus kocht Crawford haar contract af, en ging bij Warner aan de slag - ook om haar grote rivale Bette Davis die ook voor Warner werkte te pesten. Ze was een beroemdheid, ze was een perfectioniste, ze was een mannenverslindster en ze was geen lieverdje natuurlijk. Dat ze juist voor Mildred Pierce koos voor haar comeback mag dan ook geen toeval heten. Het was een film die Davis had afgewezen, maar geschreven leek op het frêle lijf van Crawford. De keiharde, promiscue maar door moederliefde labiele zakenvrouw Mildred Pierce werd een van de vrouwelijke iconen van de film noir en leverde Crawford een Oscar op. Geen fatale vrouw die anderen in het ongeluk stort, zoals Rita Hayworths Gilda. Maar een femme fatale die een noodlotsluier over zichzelf heentrekt en haar omgeving meesleurt in haar val.

En hoe dat gefilmd is: in majestueus zwart-wit, met slagschaduwen van tientallen meters, alsof de helse vlammen aan elk beeld knagen. Vol grote ogen en blikken gebeiteld van verbijstering. Groots!

Dana Linssen

Joan Crawford Collection Film: ***** Extra's:****
    • Dana Linssen