Hollands dagboek;Frans Leidelmeijer

Antiquair Frans Leidelmeijer sloot deze week, na 35 jaar, zijn winkel in de Amsterdamse Nieuwe Spiegelstraat. “Sinds 11/9 komen er weinig interessante Amerikanen naar Europa en die zijn nog altijd de beste kopers van kunst en antiek.'

Frans Leidelmeijer, bekend van het televisieprogramma Tussen Kunst & Kitsch, is vrijgezel, 63 jaar en woont in Amsterdam.

Frans LEIDELMEIJER,antiquair gezeten op een "troon" van Rietveld .foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Amsterdam, 28 december 2005 Sluit zijn Kunsthandel in de Nieuwe Spiegelstraat te Amsterdam Mentzel, Vincent

Woensdag 28 december

Vanmorgen al weer om 4u30 wakker. De zorg om de deadline voor het boek over Art deco beelden van Bali, 1930-1970, de sluiting van mijn winkel met de daarbij behorende verhuizing en de organisatie van de veiling van mijn collectie bij veilinghuis Christie's zijn de oorzaak.

Om 5u30 ga ik er maar uit en doe zachtjes in verband met de benedenbuurvrouw. Eerst koffie, daarna begin ik de lijsten en het glas van de tekeningen van Bernard Richters met Glassex schoon te maken. Vandaag moeten ze ingepakt worden, vrijdag komen de transporteurs. Ik moet me een weg banen door de chaos in mijn woonkamer, veroorzaakt door verhuisdozen met spullen, afkomstig uit kasten en bureaus, die al vóór de kerst door Gerlach, de transporteur van Christie's zijn opgehaald. Samen met de meubels en andere voorwerpen uit de winkel en uit mijn woonruimte op twee hoog in de drukke, smalle Nieuwe Spiegelstraat, zijn ze in twee vrachtauto's geladen. Van de hele operatie foto's gemaakt voor mijn archief.

Om 7u45 op mijn fiets door een verlaten en koud Amsterdam naar mijn sportclub voor een uurtje fitness. Doordat er veel mensen met vakantie zijn ben ik de enige van mijn vaste clubje. Dus niet gezellig koffiedrinken achteraf, maar wel veel persoonlijke aandacht van de trainer.

Terug in de winkel. Wat is die leeg en wat een grote ruimte met die mooie oude parketvloer van Javaans teak. In de etalage heb ik een eettafel met zes zigzagstoelen van Gerrit Rietveld gezet die veel mensen vol bewondering voor de winkelruit doen stilstaan. Van Rietveld staan er ook nog de Steltmanstoel en een pianostoel. Die worden niet geveild bij Christie's. Marcel Brouwer de expert 20e eeuwse toegepaste kunst gaat de veiling, The Frans Leidelmeijer collection, pioneer of Dutch Decorative Arts 1880-1940, noemen.

De Rietveldmeubels heb ik nodig voor de Tefaf in Maastricht in maart. Het thema van mijn stand wordt Ron Arad versus Rietveld. Arad is een Israëlische ontwerper die in Londen werkt en op het moment succesvol is. Hij ontwerpt ook de stand.

Met Harm, mijn technisch assistent, pak ik de overgebleven spullen in voor het transport van vrijdag. Tussendoor komen buurtbewoners en collega's langs om me te zeggen dat ze het jammer vinden dat ik vertrek en dat ze de mooie etalages zullen missen. Ik sluit de winkel wegens de hoge huur en de bestedingsteruggang. Sinds 11/9 komen er weinig Amerikanen naar Europa en die zijn nog altijd de beste kopers van kunst en antiek. De invoering van de euro heeft ook niet positief gewerkt op het koopgedrag van de collectioneur. Topstukken zijn nog altijd gezocht, terwijl de middelmatige stukken moeilijker te verkopen zijn. Na bijna 35 jaar ben ik ook toe aan iets anders. Ik heb een nieuw appartement gekocht op de Lijnbaansgracht dat in oktober 2006 opgeleverd zal worden.

Ik ben van plan van huis uit te gaan handelen en mijn slapende website te activeren. Daarnaast zal ik natuurlijk aan de beurzen blijven deelnemen. Verder zal ik mijn rol als tussenpersoon tussen verkoper en koper verder gaan uitbouwen en incidenteel als gastconservator optreden voor musea en culturele instellingen. Genoeg plannen dus.

Heb de vormgever van het boek over Bali gebeld of het ontwerp voor de cover al klaar is. Begin januari zal hij met het ontwerp komen.

Moet niet vergeten één dezer dagen naar mijn meubelopslag te gaan om een eetkamerset in Amsterdamse School stijl op beschadigingen te controleren. De set is van de week teruggebracht na gebruikt te zijn voor opnames in de film Zwartboek in Berlijn. Eventuele beschadigingen moeten binnen twee weken geclaimd worden.

Donderdag

Om 10 uur komen de huiseigenaar en zijn makelaar mijn woning bekijken. Er bestaan enige misverstanden over de overname van mijn huurcontract door mijn buurman Wouter Janssen van de Schildercamer. We gaan met z'n allen om de tafel zitten en er wordt flink gediscussieerd. Ik moet helaas eerder weg, maar naderhand heb ik van beide partijen gehoord dat ze tot overeenstemming zijn gekomen.

Terug in de winkel om verder in te pakken. De belangstelling voor de Rietveldtafel met de zigzagstoelen is opvallend. Toeristen maken er foto's van.

's Middags naar Amsterdam-Oost om sanitair uit te zoeken voor mijn nieuwe appartement. Ik val voor een closetpot en kranen van Philip Starck.

In de vooravond bel ik galeriehouder Rob Malasch en maak een afspraak met hem voor het reeds lang beloofde interview met hem voor het Indisch tijdschrift Moesson, waarvoor ik maandelijks een column schrijf.

Met mijn beste vriend Adriaan samen naar een uitzending van Tussen Kunst & Kitsch gekeken. Omdat het programma meestal een half jaar van te voren wordt opgenomen, kan ik me meestal niet meer herinneren wat ik toen voor items had laten opnemen. Het was een aardige uitzending waarin ik een vrouwenkopje van aardewerk van Jules Vermeire liet zien. De grote vliegtuigbroche van Prada die ik had opgespeld was heel opvallend. Adriaan stak er flink de draak mee. We hebben er hartelijk om gelachen.

Voordat ik in slaap val, mijmer ik, nog drie nachtjes slapen en dan is mijn winkel dicht. Het is een moeilijke, maar ik denk wel verstandige beslissing geweest.

Vrijdag

Om 5 uur zit ik al achter mijn computer aan dit dagboek te werken. Als ik niet uit mezelf wakker was geworden, dan zou dat wel door de herrie op straat gebeurd zijn. In de vroege ochtend lopen na een avondje stappen, luidruchtige dronken mensen door de straat.

Om 8 uur komt de transporteur voorrijden om de winkel verder leeg te halen. De tafel en stoelen van Rietveld gaan mee, alle dozen en het overige meubilair. De pianostoel en Steltmanstoel van Rietveld en nog wat andere zaken verhuizen naar mijn woning op de 2e etage, waar het alsmaar voller wordt.

Met Harm mijn overvolle woning wat leefbaarder gemaakt. Peter, een bevriende klant die ook hier in de straat woont, belt om te zeggen dat de Spiegelstraat met het sluiten van mijn winkel zijn glamour kwijtraakt. Zulke reacties doen me goed.

Harm maakt, voor mijn archief, foto's van mij in de nu totaal lege winkel. Morgen gaat het luik, waardoor de winkel met de woning werd verbonden, definitief dicht. Door dit luik ging ik via een vlizotrapje dat uitkwam op een gewone trap, vijfentwintig jaar lang naar de winkel. Het was een lumineus idee van wijlen mijn partner Daan van der Cingel om een gat in de vloer te zagen zodat je niet altijd buitenom hoefde.

Het heeft behoorlijk gesneeuwd, bedekt door een wit kleed wordt Amsterdam nog mooier.

Zaterdag

Jammer genoeg heeft het gedooid. Sta op met rugpijn en besluit niet naar fitness te gaan. In plaats daarvan sta ik om 8u45 in de rij bij banketbakkerij Holtkamp voor oliebollen en appelbeignets. Wat is de winkelpui van de Amsterdamse School architect Piet Kramer toch mooi. Trouwe vriend Martin komt als elke zaterdag langs om over zaken en kunst te praten. Hij restaureert ook voor me en verzamelt daarnaast bijzondere objecten. Koffie met Indische spekkoek. Deze van oorsprong Duitse kruidkoek wordt gewoontegetrouw met Oud en Nieuw gegeten, zoals oliebollen. In de namiddag schroeft Harm definitief het luik dicht. Hij laat mij, heel symbolisch, de laatste schroef indraaien.

Voor het avondeten maak ik zwartzuur klaar. Een gerecht dat bij Indische Nederlanders meestal ook met Oudjaar wordt gegeten. Het is een typisch Indo-europees gerecht. Een fusiongerecht avant la lettre. Het lijkt op coq au vin, alleen gaan er naast de rode wijn en de uien, ook azijn, suiker, kruidnagelen, nootmuskaat en ketjap in. Te eten met aardappelen en compote.

Voor het eerst van mijn leven vier ik Oud en Nieuw alleen, daar heb ik dit jaar bewust voor gekozen.

Ik installeer me met de oliebollen, appelbeignets, spekkoek en koffie voor de tv. Om twaalf uur trek ik een flesje champagne open, neem me voor er een positief nieuw jaar van te maken en dans op het ritme van een Rock and Roll-liedje dat door Cliff Richard op tv wordt gezongen.

Inmiddels is het vuurwerk in alle hevigheid losgebarsten. Ik ga naar buiten, kijk op de hoek van de Spiegel- en Kerkstraat naar het vuurwerk. Ga mijn winkel in, ik had het licht laten branden en bedenk dat ik hier in die 35 jaar veel hoogtepunten heb beleefd. Eén daarvan was de presentatie van het boek Art nouveau en art deco in Nederland door Daan en mij in 1983 geschreven. Men beschouwde ons daarna als de promotors van de Nederlandse toegepaste kunst 1880-1940. Terwijl ik in de winkel aan het mijmeren ben, belt mijn favoriete nichtje Merel om me een gelukkig nieuw jaar te wensen. Buren en bevriende collega's van het eerste uur komen ook binnen om me vooral in dit komende jaar veel geluk te wensen. Als ik later weer boven ben, schiet ik vol.

Zondag

Ontbeten met oliebollen. In de nacht zijn er veel sms'jes binnengekomen, allemaal nieuwjaarswensen van vrienden en kennissen. Ik wacht nog even met antwoorden, want zij zullen nog wel op een oor liggen. Ik heb om negen uur met mijn vrienden Adriaan en Simon in Koog aan de Zaan afgesproken. Koffie drinken en bijpraten over alles en nog wat. Ik ben te vroeg, daarom rijd ik nog even langs mijn in aanbouw zijnde appartement.

Het schiet op met de bouw, ze zijn al met de bovenste verdiepingen bezig, waar de penthouses komen. Na jaren in oude woningen gewoond te hebben met de nodige sores, lijkt het me een verademing om een heel nieuw pand te kunnen betrekken. Het ontwerp van het appartementencomplex van de architecten Köther en Salman ziet er op papier spannend uit, meerkleurig baksteen, veel glas en aluminium profielen. Het is gelegen aan de Lijnbaansgracht en komt uit op de Vijzelgracht, die jammer genoeg niet uitgegraven wordt. Het water wacht

Even voor twaalf uur weer thuis. Zet de televisie aan. Buitenhof heeft een boeiende en levendige discussie over het thema God en Darwin. Ik heb een katholieke opvoeding gehad waar ik niet helemaal los van kom, toch heb ik mijn twijfels over het scheppingsverhaal. Na de discussie ben ik weer gesterkt in mijn geloof in het neodarwinisme en niet in het Intelligent Design. De rest van de middag de kranten gelezen.

Maandag

Vanaf vandaag hoef ik niet meer naar de winkel, heb nog wel de neiging om naar het dichtgeschroefde luik te lopen. Veel telefoon, iedereen lijkt weer terug van vakantie. Zo belde Maureen Trappeniers, conservator van het Noordbrabantsmuseum in Den Bosch. Ze komt morgen praten over een geplande tentoonstelling over Kunst rond 1900.

Ook terug: Marga Schoemaker van museum Nusantara in Delft. Ze hoopt nog vaak met me kunnen samenwerken. De door mij ingerichte tentoonstelling in Nusantara over Balinese art deco-beelden die nu bijna is afgelopen, was een groot succes. Bezoekers vonden het jammer dat er geen catalogus bij de tentoonstelling was. Als reactie daarop vroeg directeur Daniëlle Lokin me een paar maanden geleden er alsnog een te maken. Het boekje bevindt zich nu in de eindfase. De presentatie zal plaatsvinden op 30 maart bij de opening van een totaal heringerichte tentoonstelling over hetzelfde onderwerp. Vanwege de Tefaf ben ik pas eind maart beschikbaar voor de herinrichting, waardoor de deadline van het boek, gelukkig, verschoven is. Een haastklus en kwaliteit staan op gespannen voet met elkaar.

's Avonds door de Haagse couturier Frans Hoogendoorn, die prinses Irene zo mooi kleedt, gebeld uitgenodigd voor een etentje van de week bij zijn vriend thuis aan de Keizersgracht. Over namedropping gesproken!

Dinsdag

Tot acht uur uitgeslapen, dat is al heel wat voor mij. Maureen Trappeniers had een concept van de tentoonstelling Kunst rond 1900 meegenomen. Het wordt een thematische tentoonstelling. De natuur, middeleeuwen, verre culturen, de mystieke wereld en de volkscultuur als inspiratiebronnen voor de vernieuwingen in de toegepaste kunst rond 1900. Per thema worden korte filmpjes gemaakt waarin ik een toelichting geef. Een voorbeeld: de inspiratie op de natuur wordt opgenomen in Artis. De filmpjes worden tijdens de tentoonstelling getoond. De AVRO die ze maakt, zendt ze ook uit.

De sleutels van de winkel aan Wouter Janssen van de Schildercamer overgedragen. Hij begint morgen meteen met de verbouwing.

De notaris heeft gebeld, maandag is de overdracht van mijn appartement. Gert Jan Slagter heeft per email vier van zijn ontwerpen voor het boek over art deco-beelden van Bali gestuurd. Alle vier mooi. In overleg met de uitgever en de fotografen zal er een keuze gemaakt moeten worden.

's Avonds bij Rob Malasch gegeten. Hij is net als ik in Bandung geboren en ook met de Willem Ruys naar Holland gekomen. Dat schept een band. Tijdens het heerlijke diner van ajam kòdòk (gevulde kip) - ook al zo'n typisch Oudjaarsgerecht - heb ik hem geïnterviewd voor Moesson, ooit opgericht door de schrijver Tjalie Robinson. Wat heeft die Rob veel verschillende beroepen gehad, van danser, via journalist tot galeriehouder. En dan maak ik me zorgen om de sluiting van mijn winkel, na 35 jaar! Hebben veel gelachen.

Woensdag 5 januari

Van acht tot negen fitness. Een deel van het vaste clubje was aanwezig. Daarna gezellig koffie gedronken en onze ervaringen over de feestdagen uitgewisseld. Terug in de Spiegelstraat ga ik “mijn' winkel nog even binnen waar mijn opvolger op de werklui staat te wachten. Bij melkboer en kruidenier Brouwer in de Kerkstraat Mary tegengekomen. Zij was het die mij op het spoor van het appartementencomplex zette, ze gaat er zelf ook wonen. We drinken bij mij koffie. Van haar hoor ik dat de bouw zo voorspoedig verloopt, dat we er waarschijnlijk al van de zomer in kunnen. Morgen rijden wij met Ivo, ook een toekomstige medebewoner, mee naar een tegelhandel in Nunspeet om tegels voor de badkamer uit te zoeken.

Terwijl we aan het praten zijn, dringen de geluiden van de verbouwing in mijn voormalige winkel via het dichtgeschroefde luik door tot in de kamer. Een vreemde gewaarwording. De realiteit begint nu echt tot mij door te dringen.

    • Frans Leidelmeijer