Onderzoek naar vogelgriep Turkije

Een derde kind uit hetzelfde gezin is vandaag gestorven aan vogelgriep in Oost-Turkije. Experts onderzoeken of zij elkaar besmet kunnen hebben en het virus dus van mens tot mens wordt overgedragen.

Children watch poultry being collected from a coop by Turkish veterinary officials in protective suits, in the eastern Turkish town of Dogubeyazit January 5, 2006. A second Turkish child died from bird flu on Thursday, officials and doctors said, in the first human cases of the disease outside China and Southeast Asia. (TURKEY OUT) REUTERS/Anatolian REUTERS

Rotterdam, 6 jan. - Nu de vogelgriep in Turkije menselijke slachtoffers heeft geëist, zijn deskundigen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de Europese Unie en het Europese Centrum voor Ziektepreventie (ECDC) naar het oostelijke district Dogubayazit vertrokken om de besmettingen te onderzoeken.

Drie kinderen, allen uit hetzelfde gezin, overleden de afgelopen dagen. Onderzoek wijst op het Aziatische vogelgriepvirus H5N1, al moet dit nog officieel door een Brits laboratorium worden bevestigd. Van acht andere dorpelingen, onder wie familieleden van de overleden kinderen, wordt ook vermoed dat ze met het virus besmet zijn. Zij liggen in het ziekenhuis in de Turkse provincie Van. Eind december werd in een aangrenzende provincie, vlakbij de Armeense grens, een uitbraak van de vogelgriep onder kippen gemeld.

Het zijn vooral de kenmerken van de menselijke uitbraak die het team gaat onderzoeken. Voor de WHO is dit een normale procedure wanneer in een nieuw gebied menselijke slachtoffers vallen.

De epidemiologen proberen te weten te komen hoe de dorpelingen met het virus besmet zijn geraakt. Onduidelijk is nu nog of alle elf patiënten met besmette kippen in aanraking zijn geweest, of zelfs kip hebben geslacht of gegeten.

Uit die gegevens kan misschien bepaald worden of het virus van mens op mens is overgesprongen. Een woordvoerder van het ECDC zei vanochtend: “Dat is in dit geval niet waarschijnlijk, maar het een mogelijkheid die we onderzoeken.“ Als transmissie van mens tot mens gemakkelijk gaat, kan dat tot een pandemie leiden, vandaar dat juist hiervoor veel aandacht is.

Dat meerdere mensen uit één familie besmet zijn met de H5N1-vogelgriep, zoals bij de Turkse familie wordt aangenomen, is niet uitzonderlijk. Volgens een rapport uit het wetenschappelijke tijdschrift Emerging Infectious Diseases (november 2005) waren er tot vorige zomer vijftien gezinnen in Vietnam en Thailand waarvan meerdere leden ziek waren geworden.

“Er zijn een paar gevallen waarvan gedacht wordt dat mensen elkaar besmet hebben“, vertelde hoogleraar virologie Ab Osterhaus vanochtend. Of overdracht heeft plaatsgevonden is moeilijk te zeggen, omdat gezinsleden vaak ook met dezelfde zieke dieren of besmet vlees in aanraking zijn gekomen.

De omstandigheden waarin de Turkse slachtoffers besmet raakten, worden daarom door het WHO-team nagegaan. In 2004 kon door dit soort onderzoek van een Thaise vrouw worden aangetoond dat zij hoogstwaarschijnlijk door haar moeder besmet raakte die haar vanuit een andere stad in het ziekenhuis kwam bezoeken.

Daarnaast kan het tijdstip van besmetting aanwijzingen opleveren. Osterhaus: “Je wilt bijvoorbeeld weten hoeveel tijd er zat tussen het moment dat de twee kinderen ziek werden. Als dat één dag is, kunnen ze elkaar niet besmet hebben. Want iemand die vogelgriep heeft, kan pas na anderhalf tot twee dagen andere mensen met het virus besmetten.“

Verder is het gebruikelijk om het virus genetisch te analyseren. Hieruit kan de besmettingsroute echter niet tot in detail worden afgeleid. De analyse is vooral van belang om er achter te komen welke variaties in de genen van het H5N1-virus bijdragen aan de mogelijkheid voor mensen om besmet te raken, en hoe ziek zij vervolgens worden.

Osterhaus: “Maar het is de vraag of je dat uit deze gevallen te weten zult komen. Er zijn al veel infecties uit Oost- en Zuidoos-Azië geanalyseerd, en toch weten we nog niet waardoor de kans op transmissie bepaald wordt.“